گفتار اول : تغيير جنسيت قبل از فوت يكى از والدين
هرگاه فردى ، جنسيت خويش را تغيير دهد ، و آنگاه يكى از والدين وى فوت كند ، آيا بر اساس جنسيت فعلى ارث مىبرد يا براساس جنسيت سابق ؟ براى مثال ، اگر پسرى به دختر تبديل شود ، آيا سهم الارث وى به اندازهء پسر است يا به اندازهء دختر ؟
در پاسخ به اين پرسش بايد گفت : همه فقيهان شيعه كه به اين مسأله توجه كردهاند ، ملاك ارث در اين موارد را جنسيت فعلى فرزندان مىدانند . « 1 » همانطور كه پيشتر بيان شد ، هرگاه برادر و خواهر به جنس مخالف تبديل شوند ، نسبت يا قرابت نسبى ميان آن دو از بين نمىرود ، بلكه نسبت آنها بر عكس مىشود ؛ يعنى برادر ، خواهر و خواهر ، برادر مىشود . با وجود اشتراك آنها در نسبت ، و تولد آنها از يك پدر و مادر ، تبديل شدن دو عنوان ، آنها را از « نسبت خواهر برادرى » خارج نمىكند . « 2 » به عبارت ديگر ، عنوان « اخ » ( برادر ) براى جنس مذكر و عنوان « اخت » ( خواهر ) براى جنس مؤنث است . پس از تبديل جنس مذكر و مؤنث ، لامحاله عنوان « برادر و خواهر » نيز تغيير مىكند . « 3 » احكامى هم چون ارث و مانند آن بر عناوين مختص به مرد يا زن مانند : دختر ، پسر ، خواهر ، برادر و مانند آن مترتب مىشود و احكام با تغيير جنسيت به جهت اينكه موضوعشان هم اكنون صدق نمىكند ، باقى نمىمانند . بنابراين ، اگر شخصى پسر باشد و قبل از مرگ پدرش تغيير جنسيت دهد ، مانند پسران ارث نمىبرد ، بلكه مانند دختر ارث مىبرد ؛ زيرا ملاك آن است كه اين عناوين در حال مرگ موّرِث فعليت داشته و صدق كند . لذا اگر مورِّث بميرد و از او پسر جديد ( بعد از تغيير جنسيت ) و دختر جديد باقى بماند ، مرد فعلى دو برابر زن ارث مىبرد . ساير طبقات نيز چنين است ؛ « 4 » زيرا ادلهء ارث اطلاق دارند و همانطور كه شامل زن و مرد قبلى ( قبل از تغيير جنسيت ) مىشوند ،
هامش
( 1 ) . روح الله خمينى ، تحرير الوسيله ، ج 2 ، ص 559 ؛ سيد محمد صدر ، ماوراء الفقه ، ج 6 ، ص 139 ؛ محمد مؤمن ، كلمات سديدهء ، ص 117 ؛ سيد محسن خرازى ، تغيير الجنس ، فقه اهلالبيت ( ع ) ، ش 23 .
( 2 ) . ر . ك : سيد محسن خرازى ، تغيير الجنس ، فقه اهل البيت ( ع ) ، ش 23 ، ص 259 .
( 3 ) . ر . ك : احمد مطهرى ، مستند تحرير الوسيله ، ص 202 .
( 4 ) . ر . ك : سيد محسن خرازى ، پيشين ، ص 260 .