همچنين بر الاقرب فالاقرب واجب است . « 1 » قانون مدنى ايران هم در اين باره چنين مىگويد :
نفقهء اولاد بر عهدهء پدر است . پس از فوت پدر يا عدم قدرت او به انفاق ، به عهدهء اجداد پدرى است با رعايت الاقرب فالاقرب . در صورت نبودن پدر و اجداد پدرى و يا عدم قدرت آنها ، نفقه بر عهدهء مادر است . هرگاه مادر هم زنده و يا قادر به انفاق نباشد با رعايت الاقرب فالاقرب به عهدهء اجداد و جدات مادرى و جدات پدرى واجب النفقه است و اگر چند نفر از اجداد و جدات مزبور از حيث درجهء اقربيت مساوى باشند ، نفقه را بايد به حصهء مساوى تأديه كنند .
اكنون اين پرسش مطرح است كه هرگاه پدر يا مادر تغيير جنسيت دهند ، اين امر چه تأثيرى در نفقهء فرزندان دارد . به عبارت ديگر ، آيا پدر يا مادر پس از تغيير جنسيت ، هم چنان موظف به پرداخت نفقهء فرزندان خويش هستند ، يا وجوب نفقه ساقط مىگردد ؟ پاسخ را در ضمن دو گفتار زير مورد بررسى قرار مىدهيم :
گفتار اول : تغيير جنسيت پدر و مسألهء نفقهء فرزندان
نفقه يا تأمين مخارج فرزندان در وهلهء اول به عهدهء پدر است . حال چنانچه وى ، جنسيت خويش را تغيير دهد و به زن تبديل شود ، آيا زن فعلى هم چنان موظف به پرداخت نفقه هست يا نه ؟ دو احتمال زير قابل بررسى است :
احتمال اول : تغيير جنسيت پدر به زن ، باعث سقوط تمام تكاليفى است كه براى جنسيت سابق وضع شده است . بر اين اساس ، الزام به نفقه با تغيير جنسيت پدر به طور كلى از بين مىرود .
دليل : در توضيح احتمال فوق مىتوان گفت : وجوب نفقه از تكاليف « پدر » است و پدر كسى است كه داراى صفت « رُجوليت » ( مردى ) باشد و هرگاه پدر تغيير جنسيت دهد و به زن تبديل شود از صفت « رجوليت » خارج مىشود . بنابراين ، هرگاه صفت رجوليت وجود نداشت و يا به هر علتى ، از جمله با تغيير جنسيت از بين رفت ، الزام به
هامش
( 1 ) . روحالله خمينى ، تحرير الوسيله ، كتاب النكاح ، القول فى نفقة الاقارب ، مسألهء 12 .