نمايند . ( دولتهاى عضو ) بايد اقدامات مؤثرى را براى جلوگيرى از چنين اقداماتى اتخاذ نمايند ؛ از قبيل اينكه : اجراى چنين اعمالى يا مشاركت در آنها بايد به عنوان جرم قابل مجازات به وسيله قانون تلقّى گردد .
ب ) هيچ دارو يا آزمايش علمى نبايد بر روى هيچ شخصى بدون رضايت آزادانه او انجام پذيرد . » « 1 » نقش اين اسناد نيز در گسترش و تبيين مفاهيم و مصاديق شكنجه و رفتارهاى غيرانسانى بسيار چشمگير و قابل ملاحظه بوده و در روند شكلگيرى حقوق عرفى نيز تأثير بسيارى دارند .
4 . اسناد منطقهاى غيرالزامآور
ممنوعيّت شكنجه و رفتارهاى غيرانسانى در اسناد غيرالزامآور منطقهاى متعدّدى تصريح شده است كه به عنوان نمونه مىتوان به موارد زير اشاره كرد :
1 . مواد 25 و 26 اعلاميه آمريكايى حقوق و وظايف انسان ، 1948 م :
ماده 25 : « ( . . . ) هر فردى كه از آزادى خود محروم شده باشد ، حق برخورد ( رفتار ) انسانى در طول مدتى كه در زندان است را دارد . »
ماده 26 : « ( . . . ) هر شخصى كه متهم به جرمى شده است حق دارد كه ( . . . ) مورد مجازات ظالمانه ، غيرمتعارف و يا غيرمعمول قرار نگيرد . » « 2 » 2 . مادّهى 20 اعلاميه اسلامى حقوق بشر :
« دستگيرى يا محدودساختن آزادى يا تبعيد و يا مجازات هر انسانى جايز نيست ؛ مگر به مقتضاى شرع ، و نبايد او را شكنجه بدنى يا روحى كرد ، يا با او به گونهاى حقارتآميز يا سخت و يا منافى حيثيت انسانى رفتار كرد . همچنين اجبار هر فردى براى آزمايشهاى پزشكى يا علمى جايز نيست مگر با رضايت وى ، و مشروط بر اين است كه سلامتى و زندگى او به مخاطره نيفتد . همچنين تدوين
هامش
( 1 ). The Arab Charter on Human Rights , , Article , Resolution .( 2 ). American Declaration of the Rights and Duties of Man , , Articles and ; OEA / Ser . L . V / II . , Doc . / Rev . .