اصول فقه شيعه (فارسى) — صفحة 411

شجاعت را مىپسندد ولى استعمال آن در مورد مشابهت در جهات ديگر را نمىپسندد . « 1 » بررسى نظريهء مرحوم آخوند اصل كلام مرحوم آخوند ، يك مؤيّد دارد ولى استدلال ايشان روشن نيست . مؤيّد كلام ايشان اين است كه در اعلام شخصيّه كه واضعِ آن پدر و امثال اوست ، مثلًا وقتى پدر حاتم اين اسم را براى فرزند خودش انتخاب كرد نمىدانسته فرزندش چه عاقبتى دارد و نمىدانسته كه او در جود و سخاوت به عنوان ضرب‌المثل خواهد شد . بلكه فقط به عنوان يك مولود ، اسم او را حاتم گذاشته است . ولى الآن اين اسم به هركسى كه داراى جود و سخاوت باشد اطلاق مىشود . آيا اين استعمال به اجازهء كيست ؟ آيا پدر حاتم - كه واضع بوده - اجازه داده است ؟ خير ، اين‌گونه نيست بلكه صحّت استعمال ، مستند به ذوق عرفى است و چون ذوق عرفى چنين استعمالى را مىپسندد ، پس صحيح است . ولى دليل مرحوم آخوند ، قدرى مجمل است . مرحوم آخوند مىفرمايد : « صحّت استعمال ، معنايش حُسن استعمال است » . آيا مراد ايشان از صحّت استعمال ، صحّت استعمال مجازى است يا مراد ، كلّى صحّت استعمال است ؟ روشن است كه در صحّت استعمال ، فرقى بين حقيقت و مجاز نيست يعنى « صحّت استعمال در معناى حقيقى » با « صحّت استعمال در معناى مجازى » دو معنا ندارند . در نتيجه بايد كلام مرحوم آخوند ، كلّيت داشته باشد . در اين صورت از مرحوم آخوند سؤال مىكنيم آيا اين « حُسن » كه شما به كار مىبريد در مقابل « قبح » است يا در مقابل « عدم حُسن » ؟ اگر مرحوم آخوند بفرمايد : حُسن در مقابل قبح است و استعمالِ غير صحيح ،