1 . تربيت
مهمترين حكمت بيمارى ، نقش سازنده تربيتى آن در زندگى انسان است . از پيامبر خدا روايت شده كه در اين زمينه فرمود :
بيمارى ، تازيانه خدا در زمين است كه با آن ، بندگان خويش را ادب مىكند . « 1 »
آنچه در سخن امام صادق عليه السلام در تبيين گونه نخست از گونههاى بيمارى آمده ، يعنى « بيمارىِ آزمون » و اين خود ، اشارهاى به همين حكمت است ؛ زيرا كلمه « بلوى » در متن عربى روايت ، به معناى آزمايش است و از سوى ديگر ، فلسفه همه امتحانهاى الهى نيز تربيت انسان و رشد و شكوفايى استعدادهاى نهفته در درون اوست .
البته ، نه فقط حكمت بيمارىها تحقّق امتحان الهى است ؛ بلكه فلسفه تندرستى و سلامت نيز همين است . به ديگر سخن ، هر يك از دو حالت تندرستى و ناتندرستى ، آثار تربيتى مثبتى دارند و براى تكامل انسان نيز ضرورىاند . در اين موضوع ، حكايت جالبى از امام صادق عليه السلام نقل شده كه امير مؤمنان به بيمارىاى گرفتار شد . جمعى ايشان را عيادت كردند و از حال وى پرسيدند و گفتند : اى امير مؤمنان ، به چه حالتى شب را به روز درآوردى ؟ امام عليه السلام ، بر خلاف عادت متعارف فرمود :
أصبَحتُ بِشَرٍّ .
با بدى شب را به صبح آوردهام .
آنان از اين سخن ، شگفتزده شدند و گفتند : سبحان اللّه ! آيا اين ، سخن چون تويى است ؟
امام عليه السلام در پاسخ آنان فرمود : خداوند متعال مىفرمايد :
« وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ
هامش
( 1 ) ر . ك : ج 1 ، ص 139 ح 153 .