يتحول الروح النبوى الختمى صلى الله عليه و آله و سلم من مقام الى مقام ؟ فالجواب أن مصحح التحولات هو المادة البدنية ، ففرق بين العقل الفعال الذى لم يصادف الوجود الطبيعى و بين العقل الفعال المصادف له ، فالاول له مقام معلوم ، و الثانى يتخطى الى ما شاء الله كما قال صلى الله عليه و آله : لى مع الله ، الحديث ؛ فما دام البدن باقيا كان التحول جائزا . انتهى
راقم گويد : باب أن الائمة عليهم السلام يزدا دون فى ليلة الجمعة ، و باب بعد آن : لو لا ان الائمة عليهم السلام يزدا دون لنفد ما عندهم ، از كتاب حجت اصول كافى و نظائر آن بايد از تدقيق و تحقيق اين اصل رصين و حكم محكم متين كه مرحوم حاجى تحرير و افاده فرمود و نحو آن ، معلوم گردد .
نكته 943
شيخ رئيس در آخر رساله معراج ( ص 37 ) در مراجعت حضرت رسول صلى الله عليه و آله از زبان آن جناب مطابق حديث گويد : وانگه گفت : چون اين همه بكردم به خانه باز آمدم از دورى سفر هنوز جامه خواب گرم بود . انتهى
شاعرى در وصف معراج گويد :
چو گفتى رفت و آمد رفت و آمد .
و در وصف آنحضرت شاعرى ديگر گويد :
امى گويا به زبان فصيح * از الف آدم و ميم مسيح
از تلفيق الف آدم و ميم مسيح ، هم اين كه همه انبيا را در يك مصراع آورده است ، و هم اين كه ام را كه ام كل است يعنى اصل است و هم امى است .
شيخ در اول رساله ياد شده گويد : عمرى در اين راه - يعنى در حال معراج - تامل ميافتاد كه چيست چون عقل اين بگشاد انديشه افتاد كه شرح رمزهاى معراج داده شود تا دانند كه شرف نبى چون بوده است ، مراد وى از اين گفتهها چه بوده