مزيد اين كه جوان ، قريب العهد به مبادى عاليه است لذا به نسبت از تعلقات مادى و رسوم عادى ، عارى و داراى صفاى باطن است كه اين صفا را در صفا و صباحت خط ، دخلى بكمال و تأثيرى به تمام است . از اين روى مير رحمة الله تعالى عليه ، نخستين فصل رساله ياد شده را بدين لئالى حسن تنميق نموده است كه : « كاتب را از صفات ذميمه احتراز ميبايد كرد زيرا كه صفات ذميمه در نفس علامت بىاعتدالى است و حاشا كه از نفس بىاعتدال كارى آيد كه در او اعتدال باشد ، از كوزه همان برون تراود كه در اوست . پس كاتب بايد كه از صفات ذميمه به كلى منحرف گردد و كسب صفات حميده كند تا آثار انوار اين صفات مبارك از چهره شامد خطش سرزند و مرغوب طبع ارباب هوش افتد . »
علم شريف خط چون علم اوفاق و هندسه در تقويم و تعديل انسان اهميتى بسزا دارد ، و چون عبادت عظيم صوم آدمى را صبر و ثبات مىدهد ، و صمت و سكوت مىبخشد .
از خواص و مزاياى حسن خط اين كه ارباب كلام منظوم را به منزلت مسطرهاى موزون ، سخن سنج است .
و معادل عروض ، معيارى تمام عيار براى محك اشعار است ، و ميزانى بقسط و عدل در توزين و تقدير مصراعين ابيات .
خط خوب را شيوه آيينه روشن و پيشه آب زلال است . به مثل : غزلى را به خط مرغوب عرضه نمودن بدانسانست كه چهره را به آيينه روشن سان دادن . و آب زلال ، قذى را چنان غمازى نكند كه خط موزون شعر ناموزون و گفتار ناهموار را .
چنان كه بدوا گفتهايم فقط خواستيم به تمسك چند حديث در علم خط و مكانت كتابت تبرك جوييم ، و گرنه در تحريض و تحريص بدان ، روايات ديگر نيز مروى است .
هزار و يك نكته (فارسى) — صفحة 542
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٥٤٢