كتب طبّ و تشريح و شعب رياضى لفظ وحشى و أنسى به كار مىرود ، مراد از لفظ وحشى جانب بيرون صفحه كتاب و يا بدن انسان و يا عضو مخصوص موضوع تشريح و نظائر آنهاست ، و انسى در مقابل وحشى است . مثلا شيخ در تشريح كتف از قانون چند بار اين دو لفظ را به كار برده است : « و الكتف تستدقّ من الجانب الوحشي . . . » . « 1 » .
و ابن نفيس در شرح تشريح قانون گويد :
العضلات المميلة للفخذ الى أحد الجانبين اعنى الوحشي و الأنسي اكثر من المديرة له ، و سبب ذلك كثرة حاجة الانسان الى تمييل فخذه ، و قلة حاجته إلى إدارته . . . . « 2 »
و فرمود :
شرط بفتح شين و سكون راء تيغ زدن است ، و اسم آلت آن مشرط و مشراط است ، يقال : شرطه الحجّام بمشرطه . اگر در عبارتى حجامت بدون شرط آمده است معنى و مراد آن « بادكش كردن » است ؛ و اگر با شرط آمده است به معنى حجامت با تيغ زدن و خون گرفتن است . مثلا در ألم صداع از شرح اسباب آمده است :
« و علاجه حجامة الساق بالشرط ليستفرغ شيء من المادة و يتوجه الباقى الى الأسافل » « 3 » ، يعنى حجامتى كه با تيغ زدن باشد .
و فرمود :
اين كه در سوره طارق قرآن كريم آمده است :
« فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ مِمَّ خُلِقَ خُلِقَ مِنْ ماءٍ دافِقٍ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَ التَّرائِبِ »
« 4 » ، نظير اين آيه سوره نحل است :
« إِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَبَناً خالِصاً سائِغاً لِلشَّارِبِينَ . »
« 5 »
هامش
( 1 ) - « قانون » ص 25 ، چاپ رحلى .
( 2 ) - « شرح تشريح قانون » ص 248 ، چاپ مصر .
( 3 ) - « شرح اسباب » ص 7 ، رحلى ، چاپ سنگى .
( 4 ) - سورهء طارق ( 86 ) : 8 .
( 5 ) - سورهء نحل ( 16 ) : 67 .