مباحثى كه انسان راهى به آن ندارد منصرف نموده وارد مباحثى شد كه انسان مىتواند اعمال نظر كند ، و ليكن حقيقت اين است كه سقراط فلسفه را از زمين به آسمان برد زيرا كه از عالم جسمانى وارد عالم روحانى شد .
در طرز بيان نيز سقراط طريقه خاصى داشت چون معتقد نبود كه استاد بايد مطالب را تحقيق كرده و كامل نموده به شاگرد تلقين كند بلكه بايد از شاگرد سئوال كرده و با او مكالمه و مباحثه نمايد تا خود شاگرد به فكر خود به كنه مطلب علمى برسد و خودش فكور و محقق شود .
سقراط در مباحثه ابتدا چند سئوال ساده كه ماهرانه ترتيب داده بود از طرف خود مىپرسيد و طرف جوابهاى او را مىداد آنگاه سقراط او را ملزم مىكرد كه اين جوابهائى كه تو دادهاى نتيجه بر خلاف مقصود تو مىدهد لذا ميگويند طريقه سقراط قابلهگى بود چون از عقول مردم نتيجه را مانند فرزند بيرون مىآورد .
مثلا از طرف مىپرسيد
آيا يخ سرد است ؟
او جواب مىداد . بلى
مىگفت . آيا سردى ضد دارد ؟
- بلى .
يادنامه مفسر كبير استاد علامه طباطبائى (فارسى) — صفحة 560
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٥٦٠