فصل شانزدهم طرف اول مرحله دهم اسفار ( ص 294 ج 1 ) به اين عنوان است كه فى امكان التعقلات الكثيرة فى النفس دفعة واحدة . اين فصل رفيع ذو القدر به اعتلاى فهم خطاب محمدى ( ص )
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ
، ارشاد مىنمايد آرى انسان كامل مويد به روح القدس كه لا يشغله شان عن شان بر اثر استشراف و استشراق به انوار قاهره به خصوص به نور الانوار طى زمان مىنمايد چنان كه در آنى سريعتر از انتقال حدسى راه چندين هزار ساله را مىپيمايد .
سبحان الله سعه و شرح صدر يك انسان امى تا چه اندازه است كه كتاب عظيم الهى قرآن فرقان را به طور انزال كه نزول دفعى است ، يكبارگى از حقيقه الحقائق خداوند عالم اخذ كند ؟
أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ ،
إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ .
خواجه ابو الهيثم احمد بن حسن جرجاجى كه از دانشمندان قرن چهارم هجرى است در قصيده رائيهاش كه در سئوالات علوم عقليه است گويد
چرا چو تن ز غذا پر شود نگنجد نيز * الم رسدش چو افزون كنى بر اين مقدار
و گوهرى دگر آنجا كه پر نگردد هيچ * نه از نبى و نه از پيشه و نه از اشعار