پاسبان حرم دل است كه امام صادق عليه السلام فرمود : القلب حرم اللّه فلا تسكن في حرم اللّه غير اللّه ، و محاسب اعمال خود و مواظب زبان و قلم خود است حتى نيّاتش را متوجه است . نيّت بد هرچند به مرحله عمل نرسد و از جنبهء فقهى كيفر نداشته باشد و تعزير و حدّ بر آن مترتب نشود ، در روح و حال او اثر مىگذارد نيّت بد انسان را تيره مىكند خداوند سبحان فرمود :
وَ إِنْ تُبْدُوا ما فِي أَنْفُسِكُمْ أَوْ تُخْفُوهُ يُحاسِبْكُمْ بِهِ اللَّهُ .
امام سجاد عليه السلام در صحيفه بيانى دارد قريب به اين مضمون كه بارالها كسى كه نيّت گناه تو مىكند ، استحقاق كيفر تمام گناهكاران را دارد جز اين كه بزرگوارى تو عقابش نمىكند و عذابش نمىدهد . اين مقام حضور تام يك انسان كامل است ، از اين گونه لطائف عرفانى و نكات ذوقى در كلمات ائمه اطهارمان عليهم السلام بسيار است .
بزرگان ما فرمودهاند شب و روزى يك بار محاسبه داشته باش ، در يك وقت معيّن به محاسبه بنشين و نفس را به حساب بكش كه روزت را به چه نحو گذراندهاى ، بهبين كه خرج و دخل روزانهات چيست ؟ بهبين كه اقبال و ادبارت و صواب و ناصوابت تا چه اندازه بود ، بر محاسن شاكر باش و از مقابح تائب ، مرد حساب باش كه دار ، دار حساب است ، در نظام احسن عالم يك ذره بىحسابى نيست .
بدان كه علم و عمل انسان سازند و ما شب و روز داريم خودمان را مىسازيم ، بهبين خودت را چگونه مىسازى كه هرچه تحصيل نمودهاى آنى :
« لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى »
، اين تعبير شريف للانسان ، بيان نسبت حقيقى است كه دارائى واقعى تو است ، اين نسبت نظير نسبت
لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
و امثال آنست كه نسبت واقعى و حقيقى قيام فعل به فاعل است نه نسبت مجازى كه مىگوئى خانه و باغ و لباس و كتاب من كه اين نسبتها يك نحو اضافه و لحاظ اعتبارى است كه هرچند براى حفظ نظام امور اجتماعى مردم بعنوان نگهداشت سياست مدينه شارع مقدس آن را معتبر دانسته و محترم شمرده است ، ولى در حقيقت از تو جدايند ، و مال واقعى تو آنى است