روى خط زوال قرار مى گيرد . و چون شمس از دائره نصف النهار زائل گردد يعنى مائل گردد صفحه جانب شرقى آن سايه افكند ، پس هنگام انعدام ظل از صفحه جانب غربى شاخصى آن چنان ، يا انطباق خط ظل اين شاخص بر خط زوال ، اول ظهر حقيقى مى باشد .
بهتر اين است كه صفحه و تخته ياد شده بدين شكل ا ب ح د ( ش 91 ) بوده باشد كه ح د بر روى خط زوال يعنى خط نصف النهار كه ح د ه است ، يعنى بر روى آن به طول و امتداد آن نصب شود ، تا سايه ا ب كه همان سايه صفحه فلز است ، درست و روشن خود را بر خط زوال نشان دهد . و وقتى كه ظل آن بر خط نصف النهار افتاده است خط ا ب و خط ظل ، و خط زوال كه د ه است هر سه بر يك سطح خواهند بود ، و وقت ظهر به خوبى و آشكار هويدا گردد .
( شكل شماره 91 )
در درس 93 از رخام يادى شده است .
رخام يا رخامه چيست ؟
رخامه يكى از آلات رصدى است . در درس چهل و يكم « دروس معرفة الوقت و القبلة » ( ص 273 و 274 ط 1 ) ، و نيز در نكته 667 هزار و يك نكته آن را نام برده ايم و وصف كرده ايم . ياد آن روزگار خجسته عنفوان جوانى و نوبهار زندگانى به خير كه در مسجد جامع آمل در محضر مبارك پير روشن ضمير ، روحانى بزرگوار ، جناب حجة الاسلام حاج شيخ احمد اعتمادى مشائى جزاه الله سبحانه