درس 89 : تحصيل سمت قبله از دائره هنديه اگر بين الطولين 180 درجه باشد
هرگاه تفاوت بين طول مكه و طول موضع مفروض نصف دور باشد ، هر دو در سطح يك دائره نصف النهارند . و اين معنى اعنى تفاوت به نصف دور در آن نصف كره كه موضع مقاطر مكه ، بين قطب شمالى و جنوبى واقع مىشود ، متحقق است ، زيرا در نصف ديگر كه مكه مكرمه بين قطبين شمالى و جنوبى است هيچگاه تفاوت بين طولين به نصف دور نميرسد .
أ اگر موضع مفروض متقاطر با مكه است ، اسهل مواضع در امر قبله است كه فاينما تولوا فثم وجه الله در آنجا جارى است ، زيرا در تقدير ابعاد و مسافات مطلقا ، ملاك قلت مسافت است و حال اينكه در نقطه متقاطر از هر سوى تا مكه مكرمه نصف دور است ، پس در اين موضع تعيين سمت قبله راه ندارد و هر طرف آن سمت قبله است ، و بديهى است كه عرض موضع مقاطر مكه جنوبى است و مساوى با عرض مكه است .
ب و اگر عرض موضع مفروض جنوبى و اقل از عرض مكه باشد ، نقطه شمال دائره نقطه سمت قبله است زيرا كه مسافت بين آن و مكه از جهت قطب شمالى ، اقل از مسافت بين آن دو از جهت قطب جنوبى است ، و قلت مسافت ملاك تقدير ابعاد و مسافات است ، پس در اين موضع قطب شمالى بين او و بين مكه ، واقع است .
مثلا موضعى عرض جنوبى آن 12 درجه است نقطه تقاطر بر جنوب او واقع