غيرمتناهى است ، در تفسير صمد از ائمه ما عليهم السلام كه خزان وحى الهى اند به ما رسيده است كه الذى لا جوف له يعنى صمد مصمت و پر است و خالى نيست و آن كه اجوف است صمد نيست . جوف حكايت از ندارى مىكند و مستلزم فقدان و عدم شمول است . امين الاسلام طبرسى ( قدس شريف ) در تفسير شريف مجمع البيان و جناب صدوق در باب تفسير
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ
توحيد ، روايت فرموده اند كه : قال الباقر عليه السلام حدثنى ابى زين العابدين عليه السلام عن ابيه الحسين بن على عليهما السلام انه قال الصمد لا جوف له .
و روايات ديگرى نيز قريب به همين مضمون و تعبير در توحيد صدوق و توحيد بحار روايت شده است و اعتراض جناب ثقه الاسلام كلينى در باب تأويل صمد كافى ، خالى از دغدغه نيست كه فرمود : لا ما ذهب اليه المشبهه أن تأويل الصمد المصمت الذى لا جوف له لان ذلك لا يكون الا من صفه الجسم الخ مگر اينكه به كلمه مصمت نظر داشته باشد كه ظاهرا در جوامع روايى ما نيامده است ، فتأمل .
و قريب به همين مضمون لا جوف له در بحار از امام سجاد عليه السلام روايت شده است كه : وصمد لا مدخل فيه « 1 »
مرحوم ميرداماد در بيان تفسير صمد به الذى لا جوف له فرمايد « 2 » المخلوق اجوف لما قدبرهن و استبان فى حكمه
هامش
( 1 ) ج 2 ، ص 200 ط 1 كمپانى .
( 2 ) بحار ، ج 2 ، ص 124 .