فص 65 [ در اين كه موضوع پنهان كننده حقيقت جلى است ]
الموضوع يخفى الحقيقة الجلية لما يتبع انفعالاته من اللواحق الغريبة كالنطفة تكتسى الصورة الانسانية فاذا كانت كثيرة معتدلة كان الشخص عظيم الجثة حسن الصورة . و ان كانت يابسة قليلة كان بالضد . و كذلك تتبع طباعها المختلفة احوال غريبة مختلفة .
ترجمه : موضوع به لواحق غريبى كه تابع انفعالات آن است حقيقت جلى را پنهان مىكند . چون نطفه كه صورت انسانيه را مى پوشد پس اگر پر مايه و معتدل باشد شخص درشت اندام و نيكو روى شود و اگر اندك و خشك مزاج بود شخص متكون از آن بضد اول شود .
بيان : فص در اين است كه موضوع پنهان كننده حقيقت جلى است ، و حق تعالى از داشتن موضوع مبرا است نتيجه اين كه فهو صراح فهو ظاهر . اين فص دنباله مطلب فص پيش از آن است كه فارابى در تفسير گفتارش در فص يازدهم « : فلا لبس له فهو صراح فهو ظاهر » آورده است . و در فص دهم نيز سخن از موضوع به ميان آمده بود .
ضمير كان بالضد راجع به شخص است يعنى شخص متكون از نطفه . و در بعضى از نسخ مترجم فصوص عبارت بدين صورت نقل شده است « : و ان كانت يا بسة قليلة كان الشخص المتكون منها بالضد » و لكن اين عبارت تلفيق از عبارت شرح شنب غازانى و عبارت فصوص است كه متن و شرح با هم آميخته شد و يك عبارت پنداشته شد ، و عبارت صحيح همانست كه صواب ديديم و اختيار كرديم .