مسألهء 16 - اگر فراموش كرد رَمْى جمرات را و يادش نيامد مگر بعد از خروج از مكه ، احتياط واجب آن است كه در سال ديگر قضا كند آن را خودش يا نايبش .
مسألهء 17 - كسى كه بعض از جمرات را فراموش كند حكمش همان است كه در مسأله 15 و 16 ذكر شد ؛ بلكه كسى كه كمتر از هفت سنگ در تمام جمرات يا بعض آن انداخت همين حكم را دارد بنا بر احتياط واجب .
مسألهء 18 - كسى كه عذرى داشته باشد از انداختن سنگ ، مثل آنكه مريض باشد يا طفل باشد كه نتواند رَمْى كند ، يا عليل باشد مثل آنكه دست يا پايش شكسته باشد ، يا از شدت بيحالى نتواند ، يا بيهوش باشد ، بايد نايبش به جا آورد و اگر از نايب گرفتن هم عاجز باشد ، مثل بيهوش و طفل كوچك ، ولىّ او يا شخص ديگرى از طرف او به جا آورد ، و احتياط واجب آن است كه تا مأيوس نشده از اينكه خودش عمل كند ، نايب عمل نكند و بهتر آن است كه اگر مىشود شخص معذور را ببرند و در حضور او رمى كنند ، و اگر مىشود سنگ را در دست او بگذارند و بيندازند .
مسألهء 19 - اگر بعد از آنكه نايب عمل را به جا آورد عذر بر طرف شد ، آوردن خودش لازم نيست اگر چه احوط است .
مسألهء 20 - اگر شخص مريض مأيوس باشد از خوب شدن يا شخص معذور مأيوس باشد از رفع عذر ، واجب است كه نايب بگيرد ، و اگر مأيوس نيست مىتواند نايب بگيرد ، لكن اگر عذر رفع شد ، احتياط آن است كه خودش عمل كند .
مناسك حج ( به ضميمه ترجمه بعضى از مسائل حج تحرير الوسيله و 550 مسأله جديد ) ( فارسى ) — صفحة 310
مساهمون: السيد الخميني
ص٣١٠