او - جلّ و علا - شايد هيچ يك از اوليا سخنى از او نمىگفتند ، در عين حال كه هر چه هست سخن از او است لاغير ، و كس نتواند از ذكر او سرپيچى كند كه هر ذكر ، ذكر او است ؛
وَ قَضى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ
« 1 » ؛ و
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
« 2 » كه شايد از لسان حق خطاب به همهء موجودات است :
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ
« 3 » ، اين نيز به لسان كثرت است ، و گرنه او حمد است و حامد است و محمود : « إنَّ رَبَّك يُصَلّي » « 4 » ؛
اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
« 5 » .
پسرم ! ما كه عاجز از شكر او و نعمتهاى بىمنتهاى اوييم ، پس چه بهتر كه از خدمت به بندگان او غفلت نكنيم كه خدمت به آنان خدمت به حق است ؛ چه كه همه از اويند . هيچ گاه در خدمت به خلق اللَّه خود را طلبكار مدان كه آنان به حقّ منّت بر ما دارند ، كه وسيلهء خدمت به او - جلّ و علا - هستند . و در خدمت به آنان دنبال كسب شهرت و محبوبيت مباش كه اين خود حيلهء شيطان است كه ما را در كام خود فرو برد . و در خدمت به بندگان خدا آنچه براى آنان پرنفعتر است انتخاب كن ، نه آنچه براى خود يا دوستان خود ؛ كه اين علامت صدق به پيشگاه مقدس او - جلّ و علا - است .
هامش
( 1 ) - « و پروردگار تو حكم فرموده كه جز او را نپرستيد » . ( الإسراء ( 17 ) : 23 )
( 2 ) - « فقط تو را مىپرستيم و فقط از تو يارى مىطلبيم » . ( الفاتحة ( 1 ) : 5 )
( 3 ) - « هيچ موجودى نيست جز آن كه او را به پاكى مىستايد ، ولى شما تسبيحشان رانمىفهميد » . ( الإسراء ( 17 ) : 44 )
( 4 ) - « بهدرستى كه پروردگار تو نماز مىگزارد » . ( الكافي ، ج 1 ، ص 443 ، « كتاب الحجّة » ، « باب مولد النبي . . . » ، حديث 13 )
( 5 ) - « خدا نور آسمانها و زمين است » . ( النور ( 24 ) : 35 )