هامش
با مردم پرداختند . بعد از أمير المؤمنين عليه السلام دو فرزند ايشان ، حسن وحسين عليهما السلام به ترتيب براي مردم سخن گفتند . سخنان حضرت حسين بن علي عليه السلام چنين بود .
« اى مردم كوفه ! شما دوستانى گرامى هستيد وپاسدارى از دين را شعار خود كردهايد . اينك بكوشيد تا اين آتش افروخته را فرو نشانيد ومشكلى را كه به شما روى آورده آسان نماييد . هان آگاه باشيد كه بدى جنگ زياد است ومزهاش ناگوار ونوشيدنيش زهرآلود .
بنابراين هر كس كه خود را مهياى روبهرو شدن با آن كرد ووسايل نبرد را آماده ساخت وبه هنگام رسيدن زخمش ناراحت نشد ، اختيار جنگ را به دست آورده است . وهر كس پيش از دريافت وتلاش آگاهانه خود را بدان زد ، نه افراد سپاهش نفعي از آن مىبرند ونه خود از آن نجات مىيابد . از خداوند مىخواهيم كه شما را با پيروزى باز گرداند . »
ادارهء پژوهش ونگارش ، ترجمهء أعيان الشيعة ، / 296
امام حسين عليه السلام برخاست واين خطبه قرائت فرمود :
بعد از حمد خداوند وستايش يزدان مىفرمايد : « اى مردم كوفه ! شما دوستان بزرگ وپيراهن تن ماييد . جهد كنيد وزنده بداريد جهادي را كه در ميان شما چنان گمنام است كه گويا بمرده است ، وآسان كنيد ، اين امرى كه بر شما مشكل افتاده است . هان اى جماعت ! بدانيد كه حرب كارى سخت وصعب ، وامرى كريه وبه نهايت زشت است ، وروزى ناهموار وشرابى ناگوار است . لكن آن كس كه اعداد جهاد كند ودفع دشمن را عدد وعدتي فرآهم آورد واز زخم سيف وسنان نترسد ، مرد ميدان ودر شمار مردان است . وآن كس كه عجلت كند وانتهاز فرصت نبرد وخويشتن را به نا هنگام دستخوش دواهي سازد ، پايمال تباهى گردد ومردم خود را به زيان آرد . واكنون از خداوند مىخواهيم كه شما را به الفت خويش ، بر پاى كند واستوار بدارد . »
اين كلمات بفرمود ، واز منبر فرود شد . ولشگريان به جمله دل بر جهاد نهادند .
سپهر ، ناسخ التواريخ أمير المؤمنين عليه السلام ، 1 / 403 - 404