را ) براى خود جانشين معرفى كرده امورات منزل را به وى مى سپارد . رئيس مؤ سسه يا مدير مدرسه يا صاحب دكانى كه كارمندان يا شاگردان چندى زير دست دارد ، حتى براى چند ساعت غيبت ، يكى از آنان را به جاى خود نشانيده ديگران را به وى ارجاع مىكند و به همين ترتيب .
اسلام دينى است كه به نص كتاب و سنت بر اساس فطرت استوار است و آيينى است اجتماعى كه هر آشنا و بيگانه اين نشانى را از سيماى آن مشاهده مىكند و عنايتى كه خدا و پيغمبر به اجتماعيت اين دين مبذول داشته اند هرگز قابل انكار نبوده و با هيچ چيز ديگر قابل مقايسه نيست .
پيغمبراكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نيز مسئله عقد اجتماع را در هر جايى كه اسلام در آن نفوذ پيدا مى كرد ، ترك نمى كرد و هر شهر يا دهكده اى كه به دست مسلمين مى افتاد ، در اقرب وقت والى و عاملى در آنجا نصب و زمام اداره امور مسلمين را به دست وى مى سپرد حتى در لشگرهايى كه به جهاد اعزام مى فرمود ، گاهى براى اهميت مورد ، بيش از يك رئيس و فرمانده به نحو ترتب براى ايشان نصب مى نمود حتى در ( جنگ موته ) چهار نفر رئيس تعيين فرمود كه اگر اولى كشته شد دومى را ، و اگر دومى كشته شد سومى را و همچنين . . . به رياست و فرماندهى بشناسند .
و همچنين به مسئله جانشينى عنايت كامل داشت و هرگز در مورد لزوم ، از نصب جانشين فروگذارى نمى نمود و هر وقت از مدينه غيبت مى فرمود ، والى به جاى خود معين مى كرد حتى در موقعى كه از مكه به مدينه هجرت مى نمود و هنوز خبرى نبود ، براى اداره چند
شيعه در اسلام ( طبع قديم ) ( فارسى ) — صفحة 177
مساهمون: السيد محمدحسين الطباطبائي
ص١٧٧