بسم اللَّه الرحمن الرحيم فقاهت پس از مقام رسالت و منصب امامت ، عاليترين مقام و درجهء اجتماعى معنوى در فرهنگ اسلامى است .
جالب است كه كلمه اجتهاد و مجتهد به معناى اصطلاحى آن كه ميان فريقين معروف است ، در قرآن كريم به كار نرفته و به عكس واژه فقه و تفقه به معناى دين فهمى و شناخت معارف دينى در اين كتاب مقدس استعمال شده است . « 1 » اصولا در كلمات و دعاهاى امامان معصوم ، تفقه در دين ، بزرگترين امتياز براى اين اسوههاى انسانيت عنوان شده است .
« أللهم إنّى أحمدك على أن أكرمتنا بالنّبوة و علّمتنا القرآن و فقّهتنا فى الدين و جعلت لنا أسماعا و أبصارا و أفئدة فاجعلنا من الشاكرين » « 2 » :
خدايا من ترا مىستايم در برابر اين كه با نبوّت و رسالت ما را كرامت بخشيدى و قرآن به ما آموختى و ما را در دين فقيه و دانا ساختى و براى ما ، گوشها ، چشمان و دلها عطا فرمودى پس توفيق سپاس نيز ارزانيمان بدار .
بلكه تفقه در دين از عناصر بنيادى كمال انسانى شمرده شده است .
الكمال كل الكمال التفّقه فى الدين « 3 » : كمال تمام عيار ، تفقه و دين فهمى است و بالأخره در عصر غيبت ، فقيه بى هوى و صد در صد مطيع مولى ، راهبر و پيشواى امت است .
فأما من كان من الفقهاء صائنا لنفسه حافظا لدينه مخالفا على هواه مطيعا لأمر مولاه فللعوام أن يقلّدوه « 4 » : آنكه از فقيهان ، خويشتندار و دين نگه دار و مخالف هوى و خواهش نفس خود و
هامش
( 1 ) التوبة ، 122فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ.
( 2 ) مقدمهء سخنرانى و خطابه سيد الشهداء حسين بن على عليهما السلام در شب عاشورا ، الارشاد ، شيخ مفيد ، 231 چاپ افست كتابفروشى بصيرتى ، قم .
( 3 ) اصول الكافى ، محمد بن يعقوب كلينى 1 ، 32 چاپ آخوندى ، تهران .
( 4 ) الاحتجاج ، ابو منصور احمد طبرسى 458 ، چاپ افست سال 1403 مشهد مقدس ، با تعليقات سيد محمد باقر موسوى خرسان .