عمل به - رخصت - كه تقيه باشد .
سيد رضى ( ره ) پس از بحث نسبتا مفصلى در صفحه 77 مىگويد : از مجموع آن چه گفته شد چنين فهميده مىشود كه تقيه فقط در ظاهر است نه در قلب و باطن ، چون اگر كسى ديگرى را تهديد نمايد ، كارى را بجاى آورد ، اگر آن عمل از جمله افعال قلوب باشد مثلا بگويد : فلانى را در دل دوست به دار ، آن شخص نمىتواند حقيقت آن چه را كه در قلب وى مىگذرد بفهمد ، تنها راه زبان است كه مىتواند از ما فى الضمير حكايت كند ، پس چيزى كه هنگام تقيه مطلوب است ، اظهار دوستى با كفار با زبان است از طريق رفت و آمد و معاشرت خوب و اخلاق نيكو و آنچه كه در آن نفع مسلمين باشد ، لكن در قلب بايد بر اعتقاد خود ثابت باشد و دشمنى كفار را با توجه به نكات ذكر شده پنهان دارد و باطنا از آنها بيزار باشد و در زبان هم آنچه مىگويد ، توريه كند و با كنايه سخن گويد .
دشمنان اسلام ، با زبان ، مؤمنين را مىآزارند
سيد رضى از صفحه 228 كتاب حقايق التأويل ببعد ، ذيل آيه 111 سوره آل عمران :
لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذىً
يعنى : هرگز دشمنان اسلام آسيب و زيان سخت بشما نتوانند رسانيد . چند وجه نقل مىكند كه يكى از آنها اينست : كه حق تعالى با اين بيان ، خبر داده است كه هيچ گاه مؤمنين از ناحيه كفار ، ضرر نخواهند ديد ، تا آنها ( يعنى كافران ) غالب شوند ، و نيز در نبرد و كارزار هم قوىتر از مؤمنين نيستند ، و نيز در مكر و سياست هم ضعيف مىباشند ، تنها مىتوانند ، اذيت زبانى داشته باشند و دشنام دهند و بدگوئى نمايند يا با زبان مؤمنين را بترسانند و تهديد كنند و كار ديگرى نمىتوانند بكنند ، اما وقتى كه اين تهديدهاى زبانى به مرحله عمل برسد و رو در روى يكديگر قرار گيرند ، در ميدان مبارزه قطعا ، مؤمنان هستند كه داراى صلابت و قدرت و استقامت بيشترى هستند و كفار ، چيزى جز يك طبل تو خالى نيستند و سست بنياد مىباشند .
اين يكى از نشانهاى صدق نبوت است ، چون اين امر در عمل به تجربه رسيده است و ثابت شده ، زيرا اين آيه در خصوص يهود نازل گرديده است و آنها در هيچ جنگى ، با مسلمين رو در روى قرار نگرفتند مگر اين كه قدرتهايشان درهم كوبيده شده مانند : يهود بنى قريظه ، بنى نضير ، بنى قينقاع ، و يهود خيبر .
تضعيف كنندگان روحيه رزمندگان اسلام ، مشركين و منافقين هستند
سيد رضى از صفحهء 272 ببعد ذيل آيه 175 سوره آل عمران :
إِنَّما ذلِكُمُ الشَّيْطانُ يُخَوِّفُ أَوْلِياءَهُ