ظهور جملهء اشيا به ضد است * ولى حق را نه مانند ونه ندّ است
چو نبود ذات حق « 1 » را ضد وهمتا * ندانم تا چگونه دانى أو را
اگر خورشيد بر يك حال بودى * شعاع أو به يك منوال بودى
ندانستى كسى كين پرتو اوست * نبودى هيچ فرق از مغز تا پوست
چو نور حق ندارد نقل وتحويل * نباشد اندر أو تغيير وتبديل
تو پندارى جهان خود هست دائم * به ذات خويشتن پيوسته قائم « 2 »
[ 4 ] كلمة فيها إشارة إلى الصفات والأسماء ، وأنّها عين الذات باعتبار ، وغيرها « 3 » باعتبار
چنان كه كنه ذات حق معلوم نيست ، كنه صفات أو نيز معلوم نيست ؛ لكن « 4 » چون اشعهء صفات بر ماهيت انسان تابيده ، ادراك آن به وجهي « 5 » معتدّ به مىتوان ووجوب وجود - اعني وجود بلا مهيّه كه انسان را نيست - در فهم آن قاصر است وصفات حق عين ذات است به حسب حقيقت وهويّت وغير است به حسب مفهوم وهمچنين صفات با يكديگر .
ومرجع اين سخن نفى صفات است از حق با حصول نتايج وثمرات « 6 » آن از ذات تنها .
وإليه أشار أمير المؤمنين عليه السلام بقوله :
( كمال توحيده نفي الصفات عنه ) « 7 » .
وفي لفظ آخر : ( كمال الإخلاص له نفي الصفات عنه ؛ لشهادة كلّ صفة أنّها غير
هامش
( 1 ) - في المصدر : أو .
( 2 ) - گلشن راز ، ص 77 - 78 .
( 3 ) - الف : الذات .
( 4 ) - مر ، الف : ليكن .
( 5 ) - مط : وجه .
( 6 ) - مر : ثمره .
( 7 ) - الكافي ، ج 1 ، ص 140 ، ح 6 .