بسم اللّه الرحمن الرحيم و به نستعين
1 - روش شناخت
بهترين راه شناخت هرچيزى ، تأمل در ذات همان چيز يا مشاهدهء قيم وجودى آنست ، زيرا اگر با تحليل مقومهاى درونى يا با مطالعهء قيم هستى آن شناخته شود تمام خصوصيتهاى ذاتى آن شناخته شده و هيچ نقطهء مبهم و تاريكى در حوزهء شناخت آن باقى نمىماند . ولى اگر چيزى با لوازم و آثارش يا با همراهان و همسانان آن شناخته شود يا به دقت شناخته نمىشود يا همانند شناخت از راه علل ذاتى آن در كمال وضوح و يقين نخواهد بود .
اين روش شناخت را از زبان امير سخن مولى الموحدين على بن ابيطالب عليه السّلام مىشنويم كه فرمود : « اعرفوا اللّه بالله و الرسول بالرسالة و اولى الامر بالمعروف و العدل و الاحسان ) 1 يعنى خداوند را به همان ذات خدائى بشناسيد و پيامبر را به رسالت و پيامآورى بشناسيد و ولايت امر را به همان امر به معروف و عدل و احسان كه تجلى - ان اللّه يأمر بالعدل و الاحسان است بشناسيد - يعنى بهترين شناخت هرچيزى پى بردن از مشاهدهء ذات او به خود اوست ، چه اينكه برادران يوسف با مشاهدهء جمال او به ذات او پىبرده و او را با تأمل در خود او شناختند و چنين گفتند
« أَ إِنَّكَ لَأَنْتَ يُوسُفُ قالَ أَنَا يُوسُفُ »
2 .