الشّيء عن نفسه ، فتغاير نفسه نفسه ، ثمّ يحمل على نفسه لدفع توهّم المغايرة ، فيقال « الإنسان إنسان » ، و يسمّى هذا الحمل ب « الحمل الذّاتيّ الأوّليّ » ( 1 ) و ثانيهما : أن يختلف أمران مفهوما و يتّحدا وجودا ، كقولنا « الإنسان ضاحك » و « زيد قائم » و يسمّى هذا الحمل « بالحمل الشائع الصّناعيّ » ( 2 ) .
چكيده
يكى از عوارض و لواحق ذاتى وحدت ، اين همانى و هوهويّت است . هوهويّت و حمل هردو به معناى اتحاد دو چيز است ؛ اتحاد دو امرى كه يك نحوهء اختلاف و كثرت ميانشان برقرار است .
در صورتى كه دو چيز اتحادشان در مفهوم و ماهيت باشد و اختلافشان در امورى ، مانند اجمال و تفصيل باشد حمل ميان آنها حمل ذاتى اوّلى ناميده مىشود .
در جايى كه موضوع و محمول ، مفهومشان و ماهيتشان مختلف ، اما در وجود و هستى با يكديگر اتحاد دارند ، يعنى يك وجود است كه هردو مفهوم از آن انتزاع مىشود ، به آن حمل شايع صناعى گويند .
هامش
( 1 ) - دليل نامگذارى اين نوع حمل به حمل ذاتى اوّلى آن است كه در اين حمل دو خصوصيت وجود دارد : يكى ، آنكه محمول در تمام اقسام اين حمل همان ذات موضوع است ، خواه محمول حد تام موضوع باشد يا جنس و يا فصل آن باشد يا عينا خود موضوع باشد و دوّم ، آنكه قضايايى كه در اين موارد تشكيل مىشود بديهى اوّلى هستند ؛ يعنى اگر موضوع و محمول آن تصور شود ، انسان خودبهخود آن را تصديق خواهد كرد ، چرا كه حمل در اين قضايا درواقع از باب حمل شىء بر خودش است كه امرى بديهى و ضرورى است . به لحاظ ويژگى اوّل ، اين حمل را ذاتى و به لحاظ ويژگى دوم ، آن را اوّلى مىنامند .
همچنين در حمل اوّلى ذاتى علاوه بر اتحاد در مفهوم ، اتحاد در وجود و هستى هم برقرار است و تفاوت اين حمل با حمل شايع در آن است كه در حمل شايع فقط اتحاد در وجود است ، اما در حمل اوّلى علاوه بر اتحاد در وجود ، اتحاد در مفهوم نيز برقرار است .
( 2 ) - برخى از موارد حمل شايع صناعى عبارتاند از :
الف - حمل ماهيت جوهرى بر افرادش ، مانند حسن انسان است .
ب - حمل مفهوم عرضى بر جوهر ، مانند زغال سياه است .
ج - حمل مفهومى عرضى بر مفهوم عرضى ديگر ، مانند خندان رونده است .
امّا دليل نامگذارى اين حمل به شايع صناعى آن است كه اين حمل ، اوّلا : شيوع و رواج دارد زيرا غالب قضايايى كه در ميان مردم ردوبدل مىشود قضايايى هستند كه تنها بيانگر اتحاد موضوع و محمول در وجود است و ثانيا : تمام قضايايى كه مسائل علوم و صناعات گوناگون را تشكيل مىدهد مشتمل بر اين نوع حمل است .