و اما دو قسم ديگر به خاطر اينكه قيدى زائد در آن آمده ( يا حجاب است و يا رسولى كه به وى وحى مىشود ) سخن گفتنى است كه با واسطه انجام مىشود . البته در يكى واسطه رسول است كه وحى را از مبدأ وحى گرفته به پيامبر مىرساند ، و در ديگرى آن واسطه حجاب است ، كه خودش رساننده وحى نيست ، ولى وحى از ماوراى آن صورت مىگيرد .
پس قسم سوم ، يعنى
أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ
عبارت است از وحى به توسط رسول ، كه همان فرشته وحى است ، پيام خدا نخست به او داده مىشود و او هرچه را خداى سبحان اذن داده باشد به پيامبر وحى مىكند ، همچنان كه قرآن كريم در اينباره فرموده :
نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ
« 1 » و نيز فرموده :
قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ
« 2 » و در عين حال وحىكننده خداى سبحان است ، همچنانكه فرموده :
بِما أَوْحَيْنا إِلَيْكَ هذَا الْقُرْآنَ
« 3 » .
و اما اينكه بعضى از مفسرين گفتهاند : مراد از رسول در جمله
أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ
رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است كه وحى را به مردم مىرساند ، درست نيست ، زيرا با جمله يُوحى نمىسازد ، زيرا رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله پيام خدا را به مردم ابلاغ مىكند نه وحى را ، و معقول نيست كه تبليغ را وحى بخوانند .
هامش
( 1 ) . سوره شعراء : 194 .
( 2 ) . سوره بقره : 97 .
( 3 ) . سوره يوسف : 3 .