فرمود :
إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ
« 1 » و اين كلمه هم بر مجموع قرآن اطلاق مىشود و هم بر اجزاى آن .
مراد از نزول قرآن در ماه رمضان و نقد و بررسى اقوال مختلف درباره تدريجى يا دفعى بودن نزول آن
آيه شريفه
شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ
« 2 » دلالت دارد بر اينكه قرآن يكپارچه در ماه رمضان نازل شده ، از سوى ديگر ظاهر آيه شريفه :
وَ قُرْآناً فَرَقْناهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَ نَزَّلْناهُ تَنْزِيلًا
« 3 » دلالت دارد بر اينكه قرآن كريم به تدريج و در مجموع مدت دعوت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله - يعنى در مدت تقريبا بيست و سه سال - نازل شده است . تاريخ هم مؤيد اين معنا است ، و از همين جهت بعضى گمان كردهاند كه آيه مورد بحث با اين آيه منافات دارد .
بعضى در پاسخ گفتهاند : قرآن كريم دو بار نازل شده ، يكبار در ماه رمضان به طور يك پارچه به آسمان دنيا نازل شد و بار ديگر از آسمان دنيا به تدريج بر زمين نازل شده است . اين پاسخى است كه مفسرين نامبرده آن را از روايات گرفتهاند .
ولى بعضى ديگر به اين مفسرين اشكال كردهاند كه در آيه مورد بحث كه تعبير به انزال - يعنى نازل شدن يك پارچه - فرموده دنبالش فرموده :
هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ
به اين منظور نازل شده كه بايد هدايتگر
هامش
( 1 ) . سوره زخرف : 3 .
( 2 ) . سوره بقره : 185 .
( 3 ) . سوره اسراء : 106 .