از اين قبيل سخنان و اعتراضها و جوابها در ميان مفسرين بسيار شده .
و ليكن انصاف اين است كه توجيه مذكور از فهم بسيار دور است پس بعد از اين همه حرف ذوق سليم نمىتواند وسط روز را چند طرف روز بداند ، و آن فرضها و اعتبارات را كه در توجيه اطراف گذشت فروض و اعتبارات وهميهاى مىداند كه هيچ گويندهاى را مجبور نمىداند كه در مقام تخاطب به اعتبار آن فروض ، لفظ جمع بياورد نكته ادبى هم كه ذوق سليم را قانع سازد در بين نيست . « 1 »
[ البته توجيهات ديگرى نيز درمورد
« أَطْرافَ النَّهارِ »
وجود دارد كه ما از آوردن آن صرفنظر كرديم . ]
س 1432 - منظور از نماز و زكات در آيات سورهء واقعه و مدثر چيست ؟
با اين ، كه در مكه و در آغاز بعثت نازل شده ، و مىدانيم كه در آن ايّام هنوز نماز و زكات به آن كيفيت كه بعدها در اسلام واجب شد ، واجب نشده بود ، مع ذلك چگونه اهل دوزخ را به كسانى تفسير مىكند كه نمازخوان نبودهاند ؟
ج - مراد در اين آيات ، از نماز ، توجه به خدا با خضوع بندگى است ، و مراد با طعام مسكين هم ، مطلق انفاق بر محتاجان به خاطر رضاى خداست ، نه اينكه
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 14 ، ص 330 . [ با تصرف ]