محدود الجهات است ، و مزاحمات در آن بسيار مىشود ، مركباتش در معرض انحلال ، و انتظامهايش و اصلاحاتش در مظنه فساد و بطلان واقع مىشود ، لاجرم زندگى در آن جز به صورت زندگى نوعى و اجتماعى فراهم نمىشود ، و بقاء در آن به حد كمال نمىرسد ، جز با زندگى دسته جمعى ، و معلوم است كه اين نحوه زندگى بالاخره به فساد و خونريزى منجر مىشود . « 1 »
س 1363 - آيا ملائكه در مسأله خلافت يك موجود زمينى نسبت به كار خدا اعتراض كردند ؟
ج - خير ، اين سخن فرشتگان [ كه در آنجا مخلوقى پديد مىآورى كه تباهى كند و خونها بريزد ؟ ] پرسش از امرى بوده كه نسبت به آن جاهل بودهاند ، خواستهاند اشكالى را كه در مسئله خلافت يك موجود زمينى به ذهنشان رسيده حل كنند ، نه اينكه در كار خداى تعالى اعتراض و چونوچرا كرده باشند .
به دليل اين اعتراضى كه خداى تعالى از ايشان حكايت كرده ، كه دنبال سؤال خود گفتهاند
« إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ ،
تنها داناى على الاطلاق و حكيم على الاطلاق توئى » ، چون اين جمله با حرف ( انّ ) كه تعليل را آماده مىكند آغاز شده ، مىفهماند كه فرشتگان مفاد جمله را مسلّم مىدانستهاند . ( دقت
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 177 .