كردن مرغان نامبرده در آيه است . « 1 »
و به عبارتى ديگر فعل حق همان ايجاد است كه با وجود متحد مىباشد [ يعنى ايجاد و وجود در خارج باهم متحد است ولى از نظر رتبه عقلى ايجاد مقدم بر وجود مىباشد و وجود فرع ايجاد است ] و آن همان كلمهء تكوين است ( - كن فيكون ) . « 2 »
570 - معناى حقيقت فعل و حكم خداوند متعال چيست ؟
ج - فعل خداى تعالى و حكمش نفس حق است ، نه اينكه مطابق با حق و موافق با آن باشد . به عبارتى ديگر ، خداى تعالى به ذات خود حق است ، و هر چيزى به وسيله او و از پرتو او حق شده است . « 3 »
س 571 - آيا خداوند خلاف آنچه كه حكم كرده عمل مىكند ؟
ج - شكى نيست در اينكه وقتى خداى تعالى به وقوع قيامت و عذاب استيصال حكم حتمى كرد موجب نمىشود كه قدرتش بر خلاف آنچه كه حكم كرده باطل شده و از او سلب شود ، بلكه در عين اينكه خلف وعده و نقض اراده نمىكند ، اگر بخواهد مىتواند خلاف آنچه حكم كرده عمل كند .
و يا در مسأله استجابت دعا ، در آيهء :
« وَ إِذا سَأَلَكَ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذا دَعانِ ؛
و وقتى كه بندگان من از تو سراغم را گرفتند من به آنان نزديكم و اجابت مىكنم و جواب مىدهم دعاى دعاكننده را چون مرا بخواند » « 4 » ، خود را جوابگوى دعا خوانده است ، مىتواند دعاى احدى را جواب نگويد ، و در عين اينكه در
هامش
( 1 ) . الميزان ؛ ج 2 ، ص 566 . [ با تصرف ]
( 2 ) . الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 4 ، ص 210 . [ با تصرف ]
( 3 ) . الميزان ؛ ج 7 ، ص 168 - 169 . [ با تصرف ]
( 4 ) . سورهء بقره ، آيهء 186 .