افراد انسان را در اينگونه اخلاقيات دليل بر اختلاف عقايد و آراء وى و تشخيص خوب و بد و عدالت و ظلم در افعالش مىدانيم و مىگوييم اين اختلاف در زندگى دنيايى و بلكه در سعادت و بدبختى اخرويش نيز مؤثر است ، چون ملاك در خوبى و بدى قيامت و حساب اعمال و استحقاق كيفر و پاداش همين عدالت و ظلم است . « 1 » آن وقت ، همين سخن را دربارهء حيوانات نگوييم ، و نگوييم كه حيوانات هم مثل انسان حشرى دارند ؟ « 2 »
* * * * * *
هامش
( 1 ) . ر . ك : سورهء ص ، آيهء 27 و 28 .
( 2 ) . الميزان ؛ ج 7 ، ص 106 . [ با تلخيص ]