النِّعَمِ ؛ كفران نعمت سبب لغزش قدمها ( و به زمين خوردن در زندگى ) و موجب سلب نعمتها مىگردد » . « 1 »
5 - باز از همان بزرگوار مىخوانيم : « آفَةُ النِّعَمَ الْكُفرانُ ؛ آفت نعمتها ، ناسپاسى است » . « 2 »
6 - و نيز از امير مؤمنان على عليه السلام نقل شده است كه فرمود : « كافِرُ النِّعمَةِ كافِرُ فَضْلِاللَّهِ ؛ كفران كنندهء نعمت ، منكر فضل الهى است » . « 3 »
7 - يكى از مجازاتهاى الهى مجازات استدراج است ، و مفهوم آن اين است كه خداوند بعضى از افراد طغيانگر و ظالم را كه مىخواهد مجازات كند مشمول نعمتهاى خود قرار مىدهد هنگامى كه نعمت بر او فوق العاده زياد شد ، ناگهان نعمت را سلب مىكند تا شديداً احساس درد و عذاب كند .
به همين جهت در حديثى از امام حسين عليه السلام مىخوانيم : « الِاْسْتِدْراجُ مِنَ اللَّهِ سبحانه لِعَبدِهِ انْ يُسْبِغَ عَلَيْه النِّعَمَ وَ يَسْلُبَهُ الشُّكْرَ ؛ استدراج در نعمت و غافلگير كردن خداوندى اين است كه به بندهاش نعمت فراوان مىدهد و توفيق شكرگزارى را او سلب مىكند ( ناگهان به زمين مىخورد و همه چيز را از دست مىدهد » . « 4 »
8 - امام سجّاد على بن الحسين عليه السلام مىفرمايد : « الذُّنُوبُ الَّتى تُغَيِّرُ النِّعَمَ البَغْىُ عَلَى النَّاسِ وَالزَّوالُ عَنِ الْعادَةَ فِى الْخَيْرِ وَاصْطِناعُ الْمَعْرُوفِ ، وَكُفْرانُ النِّعَمِ وَ تَرْكُالشُّكْرِ ؛ گناهانى كه نعمتهاى الهى را تغيير مىدهد ، ظلم بر مردم ، و تغيير دادن عادت در امور خير و كفران نعمت و ترك شكر است » . « 5 »
9 - در حديث ديگرى از امير مؤمنان على عليه السلام آمده است : « كُفْرُ النِّعْمَةِ لُؤْمٌ وَ صُحْبَةُ الاحمق شُؤْمٌ ؛ ناسپاسى نعمت نشانهء پستى است ، و دوستى با احمق سبب سر افكندگى است » . « 6 »
10 - اين بحث را با حديثى از امام صادق عليه السلام در بيان جنود عقل و جهل ( لشكر عقل و نادانى ) پايان مىدهيم ، در آنجا مىخوانيم كه امام عليه السلام به يارانش دستور
هامش
( 1 ) . همان ، صفحه 630 .
( 2 ) . همان ، جلد 3 ، صفحه 98 .
( 3 ) . همان ، جلد 4 ، صفحه 634 .
( 4 ) . بحار الانوار ، جلد 75 ، صفحه 117 .
( 5 ) . همان ، جلد 70 ، صفحه 375 .
( 6 ) . غرر الحكم ، جلد 4 ، صفحه 630 .