گرفته شد و به مجازات الهى گرفتار گشتند ، مىفرمايد : « خداوند ( براى آنها كه كفران نعمت مىكنند ) مثلى زده است : منطقهء آبادى كه امن و آرام بوده و همواره روزيش بطور فراوان از هر مكانى برايش فرا مىرسيده اما آنها نعمت خدا را كفران كردند و خداوند به سبب اعمالشان لباس گرسنگى و ترس و ناامنى را بر اندامشان پوشانيد - پيامبرى از خود آنها براى هدايت آنها آمد اما او را تكذيب كردند و عذاب الهى آنها را فرو گرفت در حالى كه ظالم بودند » .
( وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا قَرْيَةً كانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً يَأْتيِها رِزْقُها رَغَداً مِنْ كُلِّ مَكانٍ فَكَفَرَتْ بِانْعُمِ اللَّهِ فَاذاقَهَا اللَّهُ لِباسَ الْجُوْعِ وَ الْخَوْفِ بِما كانُوا يَصْنَعُونَ - وَ لَقَدْ جاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْهُمْ فَكَذَّبُوهُ فَاخَذَهُمُ الْعَذابُ وَ هُمْ ظالِمُونَ ) .
در اين كه آيا اين آيه اشاره به سرزمين خاصى است يا بيان يك مثال كلى مىباشد در ميان مفسران گفتگو است . جمعى معتقدند كه آيه ناظر به سرزمين مكه است و تعبير « يَأْتِيها رِزقُها رَغَداً مِن كُلِّ مَكانٍ ؛ روزى آنها بطور فراوان از هر مكان فرا مىرسيد » اين احتمال را تقويت مىكند چرا كه كاملًا منطبق بر شرائط مكه است زيرا سرزمين خشك و سوزان و بىآب و علفى است كه به بركت خانهء خدا هميشه انواع نعمتها از همه جاى دنيا به سوى آن سرازير است .
تعبير به « كانَتْ آمِنَةً مُطْمَئِنَّةً ؛ آن محل امن و امان و مطمئن بود » نيز قرينه ديگرى بر اين تفسير است چرا كه محيط حجاز غالباً در آتش ناامنى مىسوخت ولى شهر مكه به بركت خانهء خدا امن و امان بود .
هنگامى اين نعمتهاى مادى به اوج خود رسيد كه نعمت معنوى بعثت پيامبر صلى الله عليه و آله بر آن افزوده شد ولى مكّيان اين نعمتهاى مادى و معنوى را كفران كردند و به قحطى و خشك سالى و ناامنى گرفتار شدند و اين گونه است سرانجام كسانى كه در برابر نعمتهاى الهى ناسپاسى كنند !
ولى با اينهمه مىتواند آيه مفهوم جامع و گستردهاى داشته باشد كه تمام گروههاى كفران كنندهء نعمتهاى مادى و معنوى را شامل شود هر چند اهل مكه يكى از مصاديق بارز آن بودند كه طبق بعضى از روايات به خشكسالى گرفتار شده تا
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 68
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٨