3 - عفو و گذشت سبب عزت و آبرو مىگردد ، چرا كه در نظر مردم نشانهء بزرگوارى و شخصيت و سعهء صدر است ، در حالى كه انتقامجويى نشانهء كوتاهفكرى و عدم تسلّط بر نفس مىباشد ، در حديثى از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله آمده است : « عليكم بالعفو فَانَّ الْعَفْوَ لا يَزيدُ الَّا عِزّاً ؛ بر شما باد به عفو و گذشت ، چرا كه عفو چيزى جز عزت بر انسان نمىافزايد » . « 1 »
4 - عفو و گذشت جلو تسلسل ناهنجارىها و كينه ورزىها و خشونت و جنايت را مىگيرد ، و در واقع نقطهء پايانى بر آنها مىگذارد ، زيرا انتقام جويى از يك طرف سبب برافروخته شدن آتش كينه در دل طرف ديگر مىشود ، و او را به انتقامى خشنتر وا مى دارد ، و آن انتقام خشنتر سبب خشونت بيشترى از طرف ديگر مىشود ، و گاه به جنگى تمام عيار در ميان دو طايفه يا دو قبيلهء بزرگ منجر مىگردد كه خونهاى زيادى در آن ريخته مىشود ، و اموال و ثروتها بر باد مىرود .
در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله آمده است : « تَعافُوا تَسْقُطُ الضَغائِنُ بَيْنَكُمْ ؛ يكديگر را عفو كنيد كه دشمنىها و كينهها را از ميان مىبرد » . « 2 »
5 - عفو سبب سلامت روح و آرامش جان و در نتيجه سبب طول عمر است ، همان گونه كه در حديث ديگرى از رسول اللّه صلى الله عليه و آله مىخوانيم كه فرمود : « مَنْ كَثُرَ عَفْوُهُ مُدَّ فى عُمْرِهِ ؛ كسى كه عفوش افزون گردد ، عمرش طولانى مىشود » . « 3 »
البته آنچه در بالا گفته شد آثار و بركات اجتماعى عفو و گذشت است ، و اما نتايج معنوى و پاداشهاى اخروى آن ، بيش از اينها است ، همين اندازه كافى است كه بدانيم در حديثى از امير مؤمنان على عليه السلام آمده است كه : « العفو مع القدرة جُنّةٌ مِنْ عَذابِ اللَّهِ سُبْحانَهُ ؛ عفو و گذشت به هنگام قدرت سپرى است ، در برابر عذاب الهى » . « 4 »
و اما انگيزههاى انتقام جويى نيز فراوان است از جمله تنگ نظرى ، كوته بينى ، عدم آينده نگرى ، حسد ، كينه توزى ، ضعف نفس ، هواپرستى ، و بسيارى از خوهاى
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، جلد 2 ، صفحه 108 .
( 2 ) . كنز العمال ، جلد 3 ، صفحه 373 ، حديث 7004 .
( 3 ) . ميزان الحكمة ، جلد 3 ، حديث 13184 .
( 4 ) . غرر الحكم ، جلد 1 ، صفحه 398 ، حديث 1547 .