است و در آنجا نيز بر اهميت امانت و وفاى به عهد تكيه شده است .
قابل توجه اين كه « امانات » در اينجا به صورت جمع ذكر شده كه اشاره به انواع و اقسام امانت است ، و بسيارى از مفسران تصريح كردهاند كه امانت در اين آيه ، تنها شامل امانتهاى مالى نيست ، بلكه شامل امانات معنوى مانند قرآن و آيين خدا و عبادات ، وظائف شرعيه و همچنين شامل نعمتهاى مختلفى كه خداوند به انسان داده است مىشود .
و از اينجا روشن مىشود كه مؤمنان واقعى و انسانهاى شايسته كسانى هستند كه تمام اين امانتها را مراعات كنند ، و مراقب حفظ همهء آنها باشند .
عطف وفاى به عهد بر حفظ امانت بيانگر اين حقيقت است كه هر دو به يك ريشه باز مىگردند ، چرا كه پيمان شكنى نوعى خيانت در عهد و پيمان است و رعايت امانت نوعى وفادارى به عهد و پيمان محسوب مىشود .
تعبير به « راعون » كه از مادهء رعايت است ( توجه داشته باشيد كه اين واژه از ماده « رعى » به معنى مراقبت از گوسفندان به هنگام چرا گرفته شده است ) نشان مىدهد كه منظور از آن چيزى بيش از اداى امانت است ، بلكه مراقبت همه جانبه از آن را توصيه مىكند .
بديهى است امانت گاهى جنبهء فردى دارد و به دست يك شخص سپرده مىشود ( مانند يك امانت مالى كه انسانى به انسان ديگر مىدهد ) و گاه جنبهء گروهى دارد مثلًا حفظ قرآن و آيينِ خدا و حفظ استدلال كشورهاى اسلامى ، امانتهايى است كه به دست جوامع اسلامى سپرده شده و براى حفظ آن حركت گروهى و دستهجمعى لازم است .
در دومين آيه با صراحت دو دستور بيان شده است ؛ دستورى دربارهء امانت و دستور ديگرى دربارهء عدالت ، مىفرمايد : خداوند به شما دستور مىدهد كه امانتها را به صاحبان آنها برسانيد ، و هنگامى كه ميان مردم داورى مىكنيد از روى عدالت داورى كنيد . خداوند پند و اندرزهاى خوب به شما مىدهد . خداوند شنوا و بينا است . ( انَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ انْ تُؤَدُّوا الْاماناتِ الَى اهْلِها وَ اذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ انْ تَحْكُمُوا
اخلاق در قرآن ( فارسى ) — صفحة 176
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٧٦