اليك من حديث يوم النداء لا نفس النداء گوش كن آنچه را كه ما به تو وحى مىكنيم يعنى سخن روز ندا را نه خود ندا را . » مراد از
« مَكانٍ قَرِيبٍ »
آن است كه تمامى مردم اين ندا را مىشنوند ، گويى منادى نزديك آنان است بهرغم اينكه ندا از آسمان مىآيد .
با اين بيان روشن شد كه چگونه مىتوان ميان اين آيه و آيهء 44 از سورهء فصلت گرد آورد : « گويى آنها را از جايى دور ندا مىدهند » . معناى آيه چنين است : اى محمّد صلّى اللّه عليه و إله ! به آنچه ما دربارهء نداى روز قيامت براى حسابرسى و كيفر با تو سخن مىگوييم ، گوش فرابده . اين ندا چون از آسمان مىآيد دور است و از آنجا كه به گوش هركس حتّى به گوش مردگان مىرسد نزديك است . سپس آنها از گورهايشان بيرون مىآيند ؛ گويى ملخهايى هستند كه پراكنده شدهاند . « درآنجا هركس هرچه كرده است پاداشش را خواهد ديد و همه را بهسوى خدا مولاى حقيقىشان بازمىگردانند و همهء آن بتها كه به باطل مىپرستيدند نابود مىشوند » . « 1 »
إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي وَ نُمِيتُ وَ إِلَيْنَا الْمَصِيرُ .
زندگى و مرگ در دست خداست و بازگشت تمامى مردم بهسوى او مىباشد . نظير اين آيه ، بارها تكرار شد . از جمله : آيهء 56 از سورهء يونس .
يَوْمَ تَشَقَّقُ الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِراعاً ذلِكَ حَشْرٌ عَلَيْنا يَسِيرٌ .
زمين شكافته مىشود و پيشينيان و پسينيان از گورهايشان با شتاب بيرون مىآيند ، درحالىكه تعداد آنان بيش از مورچگان و ريگهاى بيابان است ، بهترين وضعيّت را در ميان آنان كسى دارد كه براى دو گامش جايى و براى خودش فضايى را بيابد . چنان كه امام على عليه السّلام آن را فرموده است .
نَحْنُ أَعْلَمُ بِما يَقُولُونَ .
ما آنچه را كه آنان مىگفتند ؛ يعنى تكذيب پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و نفى قيامت را مىدانيم .
وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ .
تو آنان را بر ايمان به خدا و روز قيامت مجبور نمىكنى و تو تنها اندرزدهندهاى هستى .
فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخافُ وَعِيدِ .
آن را كه از عذاب خدا مىترسد و نيز آن را كه نمىترسد به قرآن اندرز بده تا
هامش
( 1 ) . يونس ( 10 ) آيهء 30 .