و كسى را كه توبه كند و به سوى او بازگردد مىآمرزد ؛ در همين حال ، شما مرا به عذاب سوزان فرامىخوانيد ، به شركى كه خدا آن را نمىآمرزد و خرد آن را نمىپذيرد و جز كسى كه راه راست را گم كرده باشد ، به آن معتقد نمىشود .
لا جَرَمَ أَنَّما تَدْعُونَنِي إِلَيْهِ لَيْسَ لَهُ دَعْوَةٌ فِي الدُّنْيا وَ لا فِي الْآخِرَةِ .
ترديدى نيست كه از آنچه مرا به پرستش آن فرامىخوانيد نظير فرعون و امثال او ، هيچگونه تأثير و فايدهاى عايد من نمىشود ، نه در دنيا و نه در آخرت : « و اگر آنها را بخوانيد ، صدايتان را نمىشنوند و اگر بشنوند پاسختان نگويند و در روز قيامت شرك آوردنتان را انكار كنند » . « 1 »
وَ أَنَّ مَرَدَّنا إِلَى اللَّهِ .
تمامى مردمان در روز قيامت به خدا برمىگردند ، نه به فرعون و نه به ديگران و همگى در پيشگاه او براى حسابرسى و كيفر نگه داشته مىشوند .
وَ أَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحابُ النَّارِ .
طبرى و رازى از مجاهد نقل كردهاند كه مراد از مسرفين در اينجا كسانى هستند كه خونهاى به ناحق مىريزند .
فَسَتَذْكُرُونَ ما أَقُولُ لَكُمْ .
شما به زودى اندرزها و راستگويى مرا به خاطر خواهيد آورد ، آنگاه كه عذاب را ببينيد و گرفتار ترسها و وحشتها شويد .
وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ .
محى الدّين بن عربى در الفتوحات المكيه سخنى دارد كه شرح آن از اين قرار است : افوّض در اينجا از فاض الاناء گرفته شده است ؛ يعنى هرگاه ظرف پر شود و ديگر گنجايش بيشترى نداشته باشد . هرگاه به مؤمن بيش از اندازهء توانش تحميل شود ، در آن مقدار افزوده شده به خدا رجوع مىكند و خدا آن زيادى را از او دريافت مىكند و از سنگينى بارش مىكاهد و او از حال كسى كه به او ايمان آورد و به او تكيه كند و نيز از حال كسى كه در كارهاى بزرگ به او پناه آورد ، آگاه است .
فَوَقاهُ اللَّهُ سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا وَ حاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذابِ .
فرعون مىخواست به موسى و آن مؤمن اندرزگو آسيب برساند ، امّا خدا آن دو را از نيرنگ او رهايى
هامش
( 1 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 14 .