إِلَيْهِمْ لَعَلَّهُمْ يَحْذَرُونَ .
پس از آنكه خداوند بيان كرد كه عزيمت همگانى در هر غزوهاى واجب نيست ، اينك بيان مىكند كه غير از جهاد واجبات ديگرى است كه همانند جهاد ، انجام آنها واجب مىباشد . از جملهء اين واجبات ، آن است كه به منظور شناخت دين خدا و ياد گرفتن حلال و حرام آن ، از هرشهر و يا هرقبيلهاى ، گروهى به مدينهء منوّره و يا جاى ديگر سفر كنند . آنگاه همين گروه به سوى قوم خود برگردند و آنان را ارشاد كنند و از عذاب خدا ، در صورت معصيت و مخالفت امر او ، هشدارشان دهند . « لعلهم يحذرون » . لعلّ در اينجا به معناى طلب است و نه اميدوارى ؛ يعنى بر آنان واجب است كه از راهنمايان اطاعت كنند و به سخنان آنان گوش فرادهند .
آنچه گفته شد ، نظر ما دربارهء تفسير اين آيه و بر خلاف نظر بسيارى از مفسران است كه « ليتفقهوا فى الدّين » را صفت براى گروهى گرفتهاند كه در شهر باقى مىمانند و نه صفت براى گروه عزيمتكننده . اينان در شرح آيه گفتهاند : بر مسلمانان است كه به دو گروه تقسيم شوند : گروهى به سوى جهاد بشتابند و گروهى در مدينه باقى بمانند و سنّتها و فرايض دينى را ياد بگيرند . تفسيرى كه ما آن را اختيار كرديم ، از روايات اهل بيت عليهم السّلام ، كه به قرآن و رازهاى آن از ديگران داناترند ، بهره گرفته مىشود و از جملهء آنها اين روايت است :
شخصى از امام صادق عليه السّلام پرسيد : معناى سخن پيامبر صلّى اللّه عليه و إله كه فرمود : « اختلاف امّت من رحمت است » چيست ؟ امام عليه السّلام فرمود : مراد از اختلاف ، درگيرى نيست ، و گرنه وحدت آنها عذاب بود . مراد از اين اختلاف ، گشتوگذار آنان بر روى زمين به منظور بهدست آوردن دانش است . آنگاه امام عليه السّلام براى اثبات ارادهء اين معنا ، به آيهء
« فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ
طائِفَةٌ . . . »
استدلال فرمود .
ترديدى نيست كه اين استدلال درست نيست ، مگر اينكه تفقّه ، صفت براى طائفهء عزيمتكننده باشد ، نه براى طائفهء باشنده .
علماى اصول براى حجيّت خبر واحد كه از معصوم عليه السّلام روايت شده باشد و