واژگان
ادبارهم : پشتهايشان .
الدّأب : عادت ، شيوه .
اعراب
جملهء
« ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ »
مفعول است براى قول محذوف و تقديرش اين است : « و يقول الملائكة للكفّار ذوقوا » .
« بِظَلَّامٍ »
باء زايد و « ظلّام » خبر
« لَيْسَ »
و مصدر ريخته شده از
« أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ »
مجرور است به باى محذوف ؛ يعنى « بأنّ اللّه ليس بظلام » .
« كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ » ،
« كاف » به معناى « مثل » ، در موضع خبر براى مبتداى محذوف است ؛ يعنى « دأبهم مثل دأب آل فرعون » . مصدر ريخته شده از
« أَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ » ،
مجرور به حرف جر محذوف كه متعلق است به محذوف ، يعنى « و ذلك كائن بأنّ اللّه سميع عليم » .
تفسير
وَ لَوْ تَرى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ .
« وَ لَوْ تَرى »
خطابى است براى هركس كه مىبيند ؛ زيرا هدف از اين خطاب ، اندرز و عبرت گرفتن است . مراد از
« الَّذِينَ كَفَرُوا » ،
بر اساس ظاهر لفظ ، همه كافران است . برخى گفتهاند : مراد از آنان ، تنها كافران قريش مىباشد كه با پيامبر در بدر جنگيدند و دليل آن هم سياق آيه است ؛ زيرا سخن همچنان دربارهء واقعه بدر است .
مقصود از زدن به صورت و پشت ، عذاب كافران در هنگام مرگ است و نيز احتمال دارد كه مقصود از زدن ، همان معناى حقيقىاش باشد ، هرچند از طريق حس قابل رؤيت نباشد . در هر صورت ، شخص كافر در هنگام مرگ و پس از آن ذليل و زبون