اعراب
« جَمِيعاً » حال است از « الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ » . « عَلى فَتْرَةٍ » متعلّق به محذوف ، حال است از ضمير مستتر در « يُبَيِّنُ » . مصدر ريخته شده از « أَنْ تَقُولُوا » مجرور است به اضافهء مفعول له محذوف و تقدير : « مخافة قولكم ما جاءَنا مِنْ بَشِيرٍ » است .
تفسير
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ . ممكن است اين موضوع را درك كنيم كه احكام مكتبهاى بشرى با دگرگونى زمان ، دگرگون مىشود ؛ امّا درك دگرگون شدن اصول عقايد دينى با دگرگونى زمان و شرايط ، از عقل هر خردمندى به دور است . لكن اين دگرگونى اصول عملا در عقيدهء مسيحيّت رخ داده است ؛ چرا كه اين عقيده با توحيد خالص در زمان عيسى عليه السّلام آغاز شد و چند فرقهء مسيحى تا مدتى نه چندان كوتاه بر اعتقاد توحيدى باقى ماندند . از آن جمله ، از فرقهء ابيون و فرقهء پولس شمشاتى و فرقهء آريوس مىتوان نام برد . قرآن كريم آشكارا بيان مىدارد كه عيسى عليه السّلام عقيدهء توحيد را آورد : « و آنگاه كه خدا به عيسى بن مريم گفت : آيا تو به مردم گفتى كه مرا و مادرم را سواى اللّه به خدايى گيريد ؟ گفت : به پاكى ياد مىكنم تو را . نسزد مرا كه چيزى گويم كه نه شايستهء آن باشم . اگر من چنين گفته بودم تو خود مىدانستى ؛ زيرا به آنچه در ضمير