أَوْلِياؤُهُمْ مِنَ الْإِنْسِ .
ضمير
« أَوْلِياؤُهُمْ »
به جنّ برمىگردد : انسانهايى كه جنيان را دوست داشتند و از آنها پيروى كردند به خدا مىگويند :
رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنا بِبَعْضٍ ؛
يعنى جنيان از آدميان بهرهمند شدند و آدميان از جنّيان . رازى اين بهرهگيرى را چنين بيان داشته است :
« آدميان از جنيان پيروى مىكردند و جنيان بهسان سركردگان آنها شدند و اين بهرهمندى جنيان از آدميان بود . امّا بهرهگيرى آدميان از جنيان بدينترتيب بود كه جنيان آدميان را به انواع شهوترانىها ، لذّتجويىها راهنمايى مىكردند و دسترسى به آنها را برايشان آسان مىساختند » .
وَ بَلَغْنا أَجَلَنَا الَّذِي أَجَّلْتَ لَنا .
سخن همچنان نقل قول از آدميانى است كه از جنيان اطاعت كردند . معناى آيه اين است : بهره جستن برخى از ما از برخى ديگر تا وقتى معين و مدّت مشخصى بود و اين وقت عبارت بود از : روزى كه ما از زندگى دنيا جدا شديم و اينك ما در پيشگاه تو ، به گناهان خود اعتراف مىكنيم . پس آنچه را مىخواهى دربارهء ما حكم كن .
قالَ النَّارُ مَثْواكُمْ خالِدِينَ فِيها إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ .
اين است حكمى كه حق را از باطل جدا مىكند و اين است كيفرى عادلانه .
إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ .
قضاوت او دربارهء مردم بر پايهء حكمت و آگاهى است .
وَ كَذلِكَ نُوَلِّي بَعْضَ الظَّالِمِينَ بَعْضاً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ .
از آنجا كه خداوند در آيه 127 فرمود : او مؤمنان را دوست دارد و تنها او سرپرست مؤمنان است لذا در اينجا نيز مىگويد : برخى از جنّيان و آدميان كافر با برخى ديگر دوست مىباشند ؛ زيرا آنان در كفر و ستم با يكديگر شريكند و در روز قيامت نيز در عذاب و مجازات با يكديگر شريك خواهند بود .
يا مَعْشَرَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ أَ لَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آياتِي وَ يُنْذِرُونَكُمْ لِقاءَ يَوْمِكُمْ هذا .
اين پرسش را خداوند در فرداى قيامت از پليدان و بدان جنّ و انس