الأزلام : تكّههايى از چوب به شكل تير ، كه مردم دوران جاهليت با آنها به صورت قرعه قسمت مىكردند .
الرّجس : چيز پليد و آلوده .
اعراب
« مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ »
متعلق است به محذوف و صفت براى
« رِجْسٌ »
.
« فِي الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ »
متعلق به
« يُوقِعَ »
.
« فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ »
امر است با صيغه استفهام و آن به مراتب رساتر است از امر با صيغهء افعل ( امر حاضر ) .
تفسير
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَيْسِرُ وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ .
در هنگام تفسير آيهء 219 از سورهء بقره ، ج 1 دربارهء شراب و قمار به تفصيل سخن گفتيم . همچنين دربارهء انصاب و ازلام در تفسير آيهء 3 از همين سوره [ مائده ] :
« وَ ما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ وَ أَنْ تَسْتَقْسِمُوا بِالْأَزْلامِ »
مطالبى بيان شد . خداى سبحان نوشيدن شراب ، قماربازى ، پرستش بتها و قسمت كردن يا قرعه با تيرها را به شيطان نسبت داده است ؛ زيرا وى آنها را محبوب جلوه مىدهد و بدين وسيله ديگران را مىفريبد
فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ .
ضمير
« فَاجْتَنِبُوهُ »
به
« رِجْسٌ »
برمىگردد . اين كلمه امر است و صيغهء امر دلالت بر وجوب مىكند ، بهويژه اگر در مقام بيان سبب باشد و در اينجا سبب اجتناب از شراب و قمار را بيان كرده است و آن اينكه انسان رستگار مىشود .
اگر بر حرمت شراب ، جز برابرى آن با پرستش بتها دليل ديگرى وجود نداشت ، همين دليل كافى بود ، چهرسد به اينكه ما دلايل ديگرى نيز براى اثبات موضوع داريم كه عبارتند از : آيهء 219 از سوره بقره ، آيه 32 از سورهء اعراف ، احاديث متواتر و