خداوند و راسخان در علم آنها را نمىدانند ، فرمود : آياتى دربارهء اصول عقايد ، نظير ايمان به خدا و نفى شريك از او و نيز همانند نبوت حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله و روز قيامت آمدهاند كه معنا و مقصود آن روشن است و شبهه و ابهامى در آن نيست و نيز مجالى براى تأويل ، يا تخصيص يا نسخ در آن وجود ندارد و دانا و نادان آنها را مىفهمند . در عينحال ، اين آيات ، اصل و اساس كتاب خداوند بهشمار مىروند ؛ چراكه آنها دربارهء عقيده است و بقيّهء آيات قرآنى ، متفرع بر اين آياتند و به آنها برمىگردند .
بر اين اساس ، هيچ دليل و توجيهى براى هيئت نجران يمن و ديگران وجود ندارد كه به دنبال آيات متشابه نظير آيهاى كه عيسى عليه السّلام را « روح خدا » مىداند ، بروند و از آيات روشنى كه ربوبيّت را از عيسى نفى مىكنند ، چشم بپوشند . آرى ، كسى كه از محكم چشم مىپوشد و به دنبال متشابه مىرود ، جز قلب بيمار و هدف فاسد ، توجيهى ندارد .
پرسش سوم : چرا خداوند فرمود :
« هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ »
و نگفت : « امّهات الكتاب » . جواب اين پرسش آن است كه
« أُمُّ »
مفرد آمده است ؛ زيرا مجموعهء آيات محكم ، امّ الكتاب و اصل آن است ، نه اينكه هر آيه به تنهايى امّ الكتاب باشد . نظير اين آيه ، سخن ديگر خداوند است ، آنجا كه فرمود :
« وَ جَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ آيَةً »
و نگفت : آيتين ؛ زيرا هر كدام از اين دو شخصيّت ، جزء كاملكنندهء آيت [ خداوند ] است . ازاينرو ، مريم آيت خدا نيست مگر با عيسى و عيسى آيت خدا نيست مگر با مريم .
فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ .
واژهء « زيغ » در اينجا به معناى انحراف و رو گرداندن از حق است .
« ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ »
اشاره به اين موضوع دارد آنانكه اهداف سوئى دارند در پى متشابه مىروند و آن را بر خلاف حقيقت تأويل مىكنند ، تا دلها را فاسد و آلوده سازند و مردم را از دين حق منحرف كنند . اين مفسدان ، براى اثبات مدّعاى خود در الوهيّت عيسى به آيهء
« فَنَفَخْنا فِيها مِنْ رُوحِنا ؛
ما از روح خود در او دميديم » استدلال مىكنند .