آيا پاداش احسان جز احسان است ؟ نبايد از پيامبرى كه آنان را از جاهليتشان رهانيده است سر تسليم فرود آورد ؟
فَإِنْ يَتُوبُوا يَكُ خَيْراً لَهُمْ وَ إِنْ يَتَوَلَّوْا يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ عَذاباً أَلِيماً فِي الدُّنْيا وَ الْآخِرَةِ
پس اگر توبه كنند خيرشان در آن است و اگر رويگردان شوند خدا به عذاب دردناكى در دنيا و آخرت معذبشان خواهد كرد . » لازم به ذكر است كه طايفهاى از منافقان پنداشته بودند كه دولت اسلام ناتوان است از اين رو با خود مىگفتند در چنين حالتى فرصت را از دست ندهند و در برابر آن قد علم كنند و چون رازشان فاش شد آن گاه بگويند كه توبه مىكنيم . ولى زمانى مىرسد كه ديگر راهها به رويشان بسته مىشود و ديگر كسى ياريشان نمىكند و در گروهشان داخل نمىگردد . آرى ، در چنين حالى :
وَ ما لَهُمْ فِي الْأَرْضِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ
آنها را در روى زمين نه دوستدارى خواهد بود و نه مددكارى . »
/ 230
بىنيازى و توانگرى نردبان كفر
[ 75 ] اين حالت نفاق آميز يك بار ديگر تجلى خواهد كرد و آن هم زمانى است كه بعضى از فقرا به برخى از توانگران بچسبند و چنان پندارند كه به زودى به عهدى كه با خدا بستهاند وفا خواهند كرد و از مال و ثروتى كه به دست مىآورند انفاق مىكنند و كارهاى نيك انجام مىدهند ولى چون توانگر شوند راه دگرگون مىكنند ، آن سان كه گويى هيچ تعهدى به گردن نگرفتهاند . چرا ؟
زيرا ، آن گاه كه به دين تظاهر مىكردند هنوز لذت مال و ثروت را نچشيده بودند و به مال اندوزى و آزمندى و نوشخوارى خو نگرفته بودند . اكنون كه به اين مواهب مادى دست يافتهاند مىترسند كه اگر گشاده دستى كنند به تنگدستى افتند از اين رو بخل را بهترين طريق حفظ اموال خود مىشمارند .
وَ مِنْهُمْ مَنْ عاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتانا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَ لَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ
بعضى با خدا پيمان بستند كه اگر از فضل خود مالى نصيبمان كند ،