خمس آن واجب است . ولى اگر از روى آب دريا يا از كنار دريا جواهر بگيرد ، در صورتى بايد خمس آن را بدهد « 1 » كه آنچه را به دست آورده به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسب او از مخارج سالش زيادتر باشد .
مسأله 1830 - خمس ماهى و حيوانات ديگرى كه انسان بدون فرو رفتن در دريا مىگيرد در صورتى واجب است « 2 » كه به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسب او از مخارج سالش زيادتر باشد .
مسأله 1831 - اگر انسان بدون قصد اين كه چيزى از دريا بيرون آورد در دريا فرو رود و اتفاقاً جواهرى به دستش آيد بنابر احتياط واجب « 3 » بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1832 - اگر انسان در دريا فرو رود و حيوانى را بيرون آورد و در شكم آن جواهرى پيدا كند كه قيمتش هجده نخود طلا يا بيشتر باشد چنانچه آن حيوان مانند صدف باشد كه نوعاً در شكمش جواهر هست ، بايد خمس آن را بدهد ، و اگر اتفاقاً جواهر بلعيده باشد « 4 » در صورتى خمس آن واجب است كه به تنهايى يا با منفعتهاى ديگر كسب او از مخارج سالش زيادتر باشد .
مسأله 1833 - اگر در رودخانههاى بزرگ مانند دجله و فرات فرو رود و جواهرى بيرون آورد ، چنانچه در آن رودخانه جواهر عمل مىآيد ، بايد خمس آن را بدهد .
مسأله 1834 - اگر در آب فرو رود و مقدارى عنبر بيرون آورد كه قيمت آن 18 نخود طلا يا بيشتر باشد ، بايد خمس آن را بدهد . و چنانچه از روى آب يا از كنار دريا به
هامش
( 1 ) - و شرط است كه اين كار شغل او باشد پس اگر اتفاقاً به دست او بيايد خمس بر اوواجب نيست .
( 2 ) - و شرط است كه براى كسب بگيرد و الّا واجب نيست .
( 3 ) - بلكه بنابر اقوا و لكن در ملك شدن محتاج به قصد تملك است .
( 4 ) - احتياط آن است كه حكم گنج را در آن جارى كنند .