گوش شنوا داشته باشيم راه گشايمان خواهد بود
مَنْ أَصْبَحَ وَ لَمْ يَهْتَمَّ بِأُمُورِ الْمُسْلِمِينَ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٍ . « 1 »
پسرم ! نه گوشهگيرى صوفيانه دليل پيوستن به حق است ، و نه ورود در جامعه و تشكيل حكومت ، شاهد گسستن از حق . ميزان در اعمال ، انگيزههاى آنها است . چه بسا عابد و زاهدى كه گرفتار دام ابليس است و آن دامگستر ، با آنچه مناسب او است چون خودبينى و خودخواهى و غرور و عُجْب و بزرگبينى و تحقير خلق اللَّه و شرك خفىّ و امثال آنها ، او را از حق دور و به شرك مىكشاند . و چه بسا متصدى امور حكومت كه با انگيزهء الهى به معدن قرب حق نائل مىشود ، چون داود نبى و سليمان پيامبر - عليهما السلام - و بالاتر و والاتر چون نبى اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - و خليفه بر حقّش على بن ابي طالب - عليه السلام - و چون حضرت مهدى - ارواحنا لِمَقْدَمِه الفداء - در عصر حكومت جهانىاش . پس ميزان عرفان و حرمان ، انگيزه است . هر قدر انگيزهها به نور فطرت نزديكتر باشند و از حُجب حتّى حُجب نور وارستهتر ، به مبدأ نور وابستهترند تا آنجا كه سخن از وابستگى نيز كفر است .
پسرم ! از زير بار مسئوليت انسانى كه خدمت به حق در صورت خدمت به خلق است شانه خالى مكن كه تاخت و تاز شيطان در اين ميدان ، كمتر از ميدان تاخت و تاز در بين مسئولين و دستاندركاران نيست و دست و پا براى به دست آوردن مقام هر چه باشد - چه مقام معنوى و چه مادى - مزن به عذر آنكه مىخواهم به معارف الهى نزديك شوم يا خدمت به عباد اللَّه نمايم ؛ كه توجه به آن از شيطان است چه رسد كه كوشش براى به دست آوردن آن . يكتا موعظهء خدا را با دل و جان بشنو ، با تمام توان بپذير و در آن خط سير نما :
قُلْ إِنَّما أَعِظُكُمْ بِواحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنى وَ فُرادى .
« 2 » ميزان در اول سير ، قيام للَّه است هم در كارهاى شخصى و انفرادى و هم در فعاليتهاى اجتماعى . سعى كن در اين قدم اول موفق شوى كه در روزگار جوانى آسانتر و موفقيّتآميزتر است . مگذار مثل پدرت پير شوى كه يا درجا زنى و يا به عقب برگردى ،
هامش
( 1 ) - كسى كه صبح كند و به امور مسلمانان اهتمام نورزد مسلمان نيست . الكافي 2 : 163 / 1
( 2 ) - سوره سبأ ، آيهء 46 : « بگو به يك سخن پندتان دهم ( و آن ) اينكه دو تن دو تن و تك تك براى خدا قيام كنيد » .