جانشين مسلسل بكنند . قلم و علم و بيان است كه مىتواند بشر را بسازد ، نه مسلسل و نه ساير قواى تخريبكننده . مسلسلها هم و همهء آلات حربى هم در سايهء علم تحقق پيدا كردند . منتها گاهى مسلسلها و ساير ابزار باصطلاح تمدن را اشخاصى ايجاد كردهاند كه موجب تخريب بلاد و عباد شده است . و گاهى اشخاصى ايجاد كردهاند كه موجب تأييد انسان و ساختن انسان و آرامش در بين انسانها بوده است و در اين خدمت بوده است .
شما كوشش كنيد كه با بيان و قلم مسلسلها را كنار بگذاريد و ميدان را به قلمها و به علمها و به دانشها واگذار كنيد .
بشر تا در سايهء مسلسل و توپ و تانك مىخواهد ادامهء حيات بدهد ، نمىتواند انسان باشد ، نمىتواند به مقاصد انسانى برسد . آن وقتى مردم به مقاصد اسلامى و انسانى مىرسند و به كمال دانش و علم مىرسند كه قلمها بر مسلسلها غلبه كند ، و دانشها در بين بشر به آنجا برسد كه مسلسلها را كنار بگذارد ، و ميدان ، ميدان قلم باشد ، ميدان علم باشد .
ملاك ارزش افعال و غايات آنها
در قرآن كريم وقتى كه ظاهراً اوّل آيهاى كه بر پيغمبر اكرم وارد شده است ، هم قرائت را توصيه كرده است ، هم آن جهتى را كه بايد قرائت در خدمت او باشد و علم در خدمت او باشد بيان فرموده است ؛ فرموده است :
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ
« 1 » قرائت مطلقاً ، علم مطلقاً ، دانش مطلقاً مطلوب نيست . چه بسا دانشى كه بر ضد انسانيت انسان و بر ضد كرامت انسان است ، لكن دانشى كه جهت داشته باشد ، براى خدمت بشر باشد ، به اسم ربّ باشد ، توجه به ربوبيّت الهى داشته باشد ، توجه به اسم خدا داشته باشد ، آن قرائت و آن علم و آن مسلسل همهشان در خدمت انساناند . عمده آن جهت و غاياتى است كه در افعال انسان و در آلاتى كه انسان درست مىكند ، و در علم و دانش و ساير چيزهايى كه افعال انسان است ، آن چيزى را كه جهت مىدهد آن غايات است . آن چيزهايى است كه براى آن
هامش
( 1 ) - سورهء علق ، آيهء 1 : « بخوان به نام پروردگارت » .