روحيات عشاير و مسائلى به دست آوردهاند ، ماها آن قدر مطالعه نكردهايم . مطالعاتى كه اينها از شهرهاى ما و دهات ما و فرهنگ ما و عقايد ما و گرايشهاى ما ، آنها مطالعه كردهاند ، بسيار است . ما بايد ببينيم كه اينها بعد از مطالعات زيادى كه كردند كه مىخواهند براى خودشان ، مىخواستند و مىخواهند بهرهبردارى كنند ، آنها چه چيز را موافق با مصلحت خودشان و بهرهبردارى خودشان مىدانستند و چه چيز را و چه گروه را مخالف مىدانستند . آنها كدام دستهجات را مخالف سلطهء خودشان بر شرق و خصوصاً ايران ، كه يك ويژگى خاصى دارد ، كدام گروه را مخالف با اين سلطه مىدانستند و كدام گروه يا گروهها را مخالف نمىدانستند يا موافق مىدانستند .
نحوه شكلگيرى سلطنت پهلوى
ما از وقتى كه رضا خان كودتا كرد و آمد ايران - كه من يادم است - مطالعه كنيم آن مسائلى كه در ايران واقع شد و انگليسها اول او را آوردند و به قدرت رساندند تا وقتى كه محمد رضا به جاى او آمد - و نمىتوانيم بگوييم كدام خبيثتر بودند ، لكن خباثت دومى اثراتش براى ما زيادتر بود ، كه دومى را متّفقين تحميل كردند و خود محمد رضا هم در كتابش نوشت . حالا شايد نباشد در آن كتاب . اگر كسى آن چاپ اولش را داشته باشد ، نوشت كه اينها صلاحِ هم ديدند كه ما باشيم . من باشم در اينجا حكومت كنم - ما مطالعه كنيم از آن وقت تا زمانى كه اين آدم رفت ، ببينيم كه اينها با چه گروههايى مبارزه كردهاند و با چه گروههايى مصالحه و سازش . رضا خان اول كه آمد ، ما شك نداريم كه يك آدم عامى بود و آنها فهميده بودند كه يك آدم قدرتمندى است و جسورى است و كار از او مىآيد . آنها اين را آوردند ، اين هم در راديو دهلى - شماها كه يادتان نيست ، شايد آنهايى كه سنّشان بالا باشد يادشان هست ، كه در راديوى دهلى - گفتند كه - راديو دهلى از انگليسها بود آن وقت كه - رضا خان را ما آورديم روى كار و بعد از اينكه مخالفت كرد و با آلمانها - مثلًا - يك رفت و آمدى داشت ، ما او را بيرون برديم .
اين يك آدمى بود ، كه با مطالعات ، آنها ادراك كردند كه يك آدم قلدرى است و