چيز از امور دنيايى خدا نفرموده است كه من منت بر مردم گذاشتم ، لكن در قضيهء آموزش و پرورش مىفرمايد كه
لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ
. « 1 » خداى تبارك و تعالى در مورد تزكيه ، در مورد تعليم ، تربيت ، آموزش و پرورش با تعبير منت گذاشتن بر مردم مىفرمايد . منت گذاشته ، و پيغمبر را براى آموزش و پرورش فرستاده ، و پرورش را قبل از آموزش ذكر مىفرمايد :
يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ
اول تزكيه است . البته آيهء شريفه آيهاى است كه اگر بخواهد در اطرافش بحث بشود ، طولانى بايد باشد . لكن من يك كلمه را عرض مىكنم كه وضع آموزش و پرورش را اين آيهء شريفه به ما مىفرمايد و محتاج به شرح و تفصيل است . با آن تعبير
مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ
فرستادن پيغمبر ، از اين آيهء شريفه استفاده مىشود كه اصل آمدن پيغمبر براى آموزش و پرورش بوده است . آيات را تلاوت كند ، آيات را ، علومى كه از آن علوم به همه [ چيز ] به طور آيه نظر بشود . آيات را تلاوت كند بر ايشان و تزكيه كند آنها را . آنها را تطهير كند .
نفوس را تطهير كند ، بعد از اينكه تطهير كرد
يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ .
پرورش قبل از آموزش است . اگر هم قبل نباشد ، همراه بايد باشند و رتبهء او مقدم است . اگر نفوس تزكيه نشوند ، تطهير نشوند ، از آن اوصاف فاسد بيرون نروند ، علم اثر سوء در آنها مىكند . تمام اديان باطله را علما اختراع كردند . دانشمندها اختراع كردند . براى اينكه علم وارد شده بود در يك جايى كه پرورش نداشته ، تزكيه نشده . وقتى كه علم آمد در جايى كه تزكيه نشده ، اين عالِم كه حامل اين علم است و مُزكّى هم نيست ، خطرناك مىشود . براى جامعه فرقى نيست ما بين علماى روحانى و علماى دانشگاهى و غيره . اگر در حوزههاى علميه و همين طور در دانشگاهها تزكيه نباشد ، اين علمهايى كه در آنجا انباشته مىشود ، يك انبارى است كه خداى تعالى اين تعبير را در آن فرموده :
مَثَلُ الَّذِينَ حُمِّلُوا التَّوْراةَ ثُمَّ لَمْ يَحْمِلُوها كَمَثَلِ
هامش
( 1 ) - بخشى از آية 164 سورة آل عمران : « خدا بر اهل ايمان منت گذاشت كه رسولى از خودشان در ميان آنان برانگيخت كه بر آنها آيات خدا راى تلاوت كند و نفوسشان راى از هر نقص و آلايش پاك گرداند و به آنها احكام شريعت و حقايق حكمت بياموزد » .