قلمفرسايى به ضد هر كس ، آزاد است . اگر اين آزاديى كه همين غير محدود بودن اين قسم حيوان است ، اين حدى ندارد براى خودش ، آزاديش را حدّى قائل نيست ، هر جا جلو برود باز در اين آزادى مىخواهد جلوتر برود .
فرق بين مكتب انبيا و ساير مكاتب
اگر ما تربيت و تعليم نداشته باشيم ، تربيتى كه انبيا آوردهاند براى اينكه غير انبيا راه را نمىدانند . ما الآن يك راهى را داريم قهراً مىرويم خودمان هم ملتفت نيستيم و آن راهى كه انبيا براى ما آوردند كه از آن راه بايد برويد ، آن صراط مستقيم كه منتهى مىشود به آنجايى كه ماها ديگر الآن نمىتوانيم ادراك بكنيم ، اين را انبيا آوردهاند . مكتب غير انبيا اصلًا اطلاع از ما وراء طبيعت ندارد . هر چه مكتب هست همين طبيعت است . مكتب انبياست كه ما وراء طبيعت را هم طرح مىكند . در مكتبهاى ديگر اصلًا طرح نمىشود ما وراء . بله مىگويند دروغ است ! يك آدمى كه اصلًا نمىداند ما وراء طبيعت چيست ، همين طور نشسته توى خانهاش و مىگويد نخير ، نيست ! انبيا مىدانند راه چه هست ، از كجا بايد رفت ؛ چه جورى بايد رفت . راهى است كه تا به وسيلهء انبيا و تعليمات انبيا نباشد ، انسان نمىتواند به مقصدش برسد . راه مستقيمى كه انسان را به مقصد مىرساند اگر راه انبيا نباشد ، معوج مىشود ؛ يا اين طرف مىرود ، يا آن طرف مىرود . انبيا هستند كه ما را به راه مستقيم هدايت مىكنند و كيفيت تربيت و تعليمى كه براى آن عالم هم باشد - هم اين عالم ، و هم آن عالم - نه اينكه انبيا به اين عالم كار ندارند . اين عالم هم ، با هر چيزى كه بگوييد ، آنها منافى و مخالف با آن نيستند . مخالف با دل بستن به دنيا هستند . اين دو تا اشتباه مىشود .
مخالفت اسلام با دلبستگى به دنياست نه با تمدن
آنهايى كه مىخواهند عيبگيرى كنند مىگويند كه با همهء تمدنها مخالف است ؛ اسلام با همهء تمدنها مخالف است . اين اشتباه است . اسلام با هيچ تمدنى مخالف نيست . اسلام تمدنى را ايجاد كرد ، ششصد ، هفتصد سال يك دنيا را ، تقريباً اكثر معموره را [ متمدن ] كرد ؛ با اينكه باز اسلام نبود درست . با تمدن ، اسلام مخالف نيست ، با دلبستگى