وارد شدن اقشار ملت در امور سياسى
در هر صورت ، منِ طلبه را و شماى خطيب را از آن خاصيتى كه بايد داشته باشيم انداختند . و اين بزرگترين جرمى بود كه اينها مرتكب شدند - آن فشارهاى رضا شاه ، كه معلوم بود كه به جايى نخواهد رسيد - فشار و زور كار را انجام نمىدهد - و لهذا ديديد كه تمام شد آنها . با فشار نمىشد كار را درست كرد . با حيله بايد كار را درست كرد . دست دوم اين بود كه با حيله ، به صورت اينكه من هوادار اسلام هستم ؛ من عدالت اجتماعى اسلام را قبول دارم ، حالا هم دست برنمىدارم . همين چند روز پيش از اين در يك مجلهاى ديدم كه نوشته است كه من از مردن نمىترسم ، براى اينكه من يك آدم مسلمانى هستم ! باز هم به خيالش كه باز مىشود [ . . . ] در هر صورت ، آنكه براى ما مهم است اين است كه ما همان طورى كه در اين دو - سه سال به حمد اللَّه واقع شد و تقريباً منبرى و محرابى راه صد ساله رفت و ساير مردم و دانشگاهيها راه صد ساله رفتند اينها ؛ يعنى يك تحول روحى در تمام جوامع پيدا شد ؛ آن منبرى كه اصلش يا جرأت نمىكرد از ترس اين مردمى كه پاى منبرش نشستهاند مطلب سياسى را عنوان بكند يا خودش اعتقادش اين بود كه نه نبايد اين كارها بشود ، در اين يكى - دو سال ديديم كه متحول شدند به يك مردم متعهد كه همان چيزى كه اسلام ، در صدر اسلام مطرح بوده ، اينها مطرح كردند . محرابها همان طورى كه محرابهاى صدر اسلام بوده است متحول شدند . منبرها همانطور . بازار متحول شد . بازارى كه براى خودش هيچ قائل نبود كه در امور سياسى داخل بشود ، در امور سياسى و در متن سياست داخل شد . دانشگاهها متحول شدند . آنهايى كه خيال مىكردند - بعضىشان - اسلام نمىشود ، تحرك ندارد ، آنها فهميدند كه همهء تحركها از اسلام است . قرآن كتاب تحرك است ؛ جنبش است . آنها هم متصل شدند به شما . بازار هم متصل شد به همه . كارگرها هم متصل شدند به همه . كارمندان هم متصل شدند به همه . آخرش هم ارتش متصل شد . اين يك مطلب الهى بود . نمىشود اين را پاى كسى حساب كرد كى اين كار را كرده . اين را ما پاى خدا حساب مىكنيم . خدا اين كار را كرد . ارادهء خدا بود كه منت بر همه گذاشت و همهء اقشار را با هم